Algemeen

AFGESTUDEERD

‘Ergens dieper over nadenken, is geen nutteloze hobby’

In deze rubriek gaat de Nivo het gesprek aan met mensen die zojuist een studie hebben afgerond. Waarom kozen zij voor deze specifieke opleiding? Wat zijn de bijzonderheden van hun vakgebied? Hoe hebben zij hun studietijd ervaren en wat zijn hun vervolgstappen? Achter elk van deze pas afgestudeerden gaat een uniek verhaal schuil. Deze week Lars Kwakman.
Door Leonie Veerman


Lars Kwakman | Master Philosophy of Law

Leren ging de 24-jarige Lars Kwakman eigenlijk altijd al goed af. Eenmaal op de universiteit ontwikkelde hij bovendien een grote nieuwsgierigheid naar de grotere vragen en verbanden die achter de lesstof schuilgingen. Zo kwam hij uiteindelijk bij de Masteropleiding 'Philosophy of Law’ terecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Afgelopen maand rondde hij deze bijzondere masteropleiding succesvol af, maar daarmee is Lars naar eigen zeggen nog niet uitgeleerd. Om zijn getrainde filosofische en sociologische blik op het rechtssysteem nu ook praktisch in te leren zetten, start hij in februari met een tweede master: International Technology Law aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. ,,Ik kijk er ontzettend naar uit om het met andere studenten te bepraten en discussiëren over de enorme uitdagingen waar de wereld op dit moment voor staat en de belangrijke rol die de rechtsstraat daarin speelt”, zegt Lars.
Na het behalen van zijn-VWO diploma aan het Don Bosco College begon Lars in eerste instantie met de Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Niet omdat ik per se advocaat wilde worden, maar omdat ik enorm geïnteresseerd was in het ontstaan en de werking van verschillende rechtssystemen”, zegt Lars.
Al snel kwam hij erachter dat hij daar niet helemaal op zijn plek zat. Lars: ,,Rechten studeren is eigenlijk vooral een kwestie van erg veel stampwerk. Het voelde alsof ik aan een soort technische cursus was begonnen.” Toch maakte Lars deze opleiding uiteindelijk zonder al te veel moeite netjes af. Lars: ,,Het moeilijkste was voor mij eigenlijk om me door die saaiheid heen te slaan.”
Tijdens de Bacheloropleiding was er één vak dat Lars wel enorm boeide: Rechtsfilosofie. ,,Daar keken we echt naar het grotere plaatje, de ontstaansgeschiedenis van ons rechtssysteem, de sociaaleconomische aspecten en de verschillende manieren waarop grote denkers naar ons rechtssysteem kijken”, zegt Lars, ,,Ik wist meteen dat dit de richting was die ik op wilde.”
Na wat grondig speurwerk vond Lars de Masteropleiding 'Philosophy of Law’ aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en hij was verkocht. ,,De zoektocht naar een kamer in Rotterdam ging eigenlijk vrij gemakkelijk”, herinnert Lars zich. ,,Voor ik het wist, zat ik in Rotterdam en kon ik me volledig op deze fantastische studie storten.”
Al in de eerste paar weken merkte Lars dat hij zich in deze Masteropleiding niet hoefde te vervelen. ,,Omdat je als rechtenstudent erg weinig sociologie en filosofie meekrijgt, is het nog een hele opgave om deze beide vakgebieden in een jaar helemaal eigen te maken”, zegt Lars. ,,De Master begon dan ook met een intensieve spoedcursus en na verloop van tijd werd steeds meer ingezoomd op het raakvlak van rechten, sociologie en filosofie.”

‘Dan kom je
eigenlijk al snel
tot de conclusie
dat ons huidige
rechtssysteem hopeloos
verouderd is’

Lars vertelt dat er tegenwoordig vaak wordt neergekeken op dit soort wetenschapsgebieden, waar mensen niet altijd het directe nut of noodzaak van inzien. ,,Met name in Volendam worden dit soort studies vaak nog weggezet als nutteloze hobby”, zegt Lars. ,,’Ga jij maar lekker nadenken’, zeggen ze dan. Terwijl het zo belangrijk is dat we allemaal ook eens kritisch naar alle wetten, regels en gebruiken kijken waar we in onze samenleving vaak amper bij stilstaan. Juist door zo nu en dan eens dieper na te denken over bepaalde politieke kwesties, of grotere ontwikkelingen in de wereld, kunnen we een gesprek op gang brengen en waar mogelijk draagvlak creëren voor bewuste veranderingen, in plaats van dat die veranderingen ons uiteindelijk willoos worden opgedrongen.”
Waar Lars tijdens zijn Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid alle Nederlandse regels en wetten uit zijn hoofd moest leren, leerde hij hier tijdens zijn Masteropleiding kritisch over na te denken. ,,En dan kom je eigenlijk al snel tot de conclusie dat ons huidige rechtssysteem hopeloos verouderd is”, zegt Lars. ,,Veel van de wetten en regels zijn al eeuwen oud en stammen nog uit de tijd van de Romeinen. In onze postmoderne samenleving, waarin technologie de wereld compleet heeft veranderd, en waar grote corporaties ongekend veel macht hebben weten te verkrijgen, is op veel vlakken duidelijk behoefte aan een actualisatie van het rechtssysteem.”
Lars wijst op de grote schaal waarop grote corporaties tegenwoordig belasting ontduiken, goedkope arbeid exploiteren en onder hun verantwoordelijkheid uitkomen als het om het tegengaan van klimaatverandering gaat. ,,Ons huidige rechtssysteem geeft dit soort corporaties hun bestaansrecht. Gezien de enorme veranderingen die de afgelopen dertig jaar hebben plaatsgevonden, zou je je kunnen afvragen of deze wet- en regelgeving die deze corporaties op veel vlakken in stand houden, niet eens flink aangescherpt moeten worden”, zegt Lars. ,,Sterker nog, er zijn zelfs kritische denkers die vinden dat we onze huidige samenleving, waarin de machtsverhoudingen ongekend scheef zijn komen te liggen, in zijn geheel zouden moeten herzien.”
,,Dat is uiteraard makkelijker gezegd dan gedaan”, vervolgt Lars. ,,We leven in een individualistische maatschappij, waarin iedereen voornamelijk aan zijn eigen hachje denkt. Met name de kleine groep mensen (de zogenaamde 1 procent) die nu bijna al het geld en macht in handen heeft in de wereld, geeft niet bijster veel om het welzijn van de rest. En hun huidige machtspositie geven ze uiteraard niet zomaar uit handen.”
Met name het klimaatprobleem is volgens Lars op dit moment een belangrijk onderwerp binnen de rechtsfilosofie. ,,In eerste instantie klinkt dat misschien raar”, zegt Lars. ,,Want wat heeft iets natuurlijks als klimaatverandering nou met iets abstracts als de rechtsstaat te maken? Maar je moet bedenken dat de rechtsstaat er in essentie op ingericht is om een samenleving in stand te houden. En in de puurste betekenis van het woord bestaat een samenleving uiteindelijk uit mensen die op een bepaalde plek op aarde leven, en allemaal biologische behoeftes hebben.”

‘Mensen doen vaak
lacherig als het over
klimaatverandering gaat,
of ontkennen zelfs dat
dit een wezenlijk
probleem is’

,,Mensen doen vaak lacherig als het over klimaatverandering gaat, of ontkennen zelfs dat dit een wezenlijk probleem is”, zegt Lars. ,,Maar als we naar de feiten en cijfers kijken, zien we dat er wel degelijk sprake is van grote veranderingen op het gebied van klimaat, en dat deze bijzonder nauw samenhangen met de opkomst van het kapitalisme.” Juist het individualistische wereldbeeld dat zo nauw verbonden is met dat kapitalisme, zorgt er volgens Lars voor dat veel mensen er zoveel moeite mee hebben dit probleem serieus te nemen. ,,We zijn tegenwoordig vooral gewend om op korte termijn, en aan ons eigen belang, te denken. Terwijl klimaatverandering echt een collectief probleem is dat alleen kan worden opgelost als iedereen het serieus neemt en daarbij het grotere belang van de groep, dus in principe van de hele wereld, inziet.”
Wat je volgens Lars nu vaak ziet, is dat grote bedrijven tegenwoordig allemaal roepen dat ze zich inzetten voor een betere, duurzame, wereld, ,,maar uiteindelijk draait het hen om maar om één ding: zoveel mogelijk geld binnenhalen voor de grootaandeelhouders”, zegt Lars. ,,In mijn ogen is het daarom echt noodzakelijk dat er qua wet- en regelgeving meer sancties en restricties worden opgelegd aan dit soort grote corporaties.”
Eenzelfde conclusie trok Lars ook in zijn afstudeerscriptie. ,,De titel van mijn scriptie: ‘The Rule of Law in the Anthropocene’ verwijst naar het geologische tijdperk (Antropoceen) waarin de mensheid zo machtig is geworden dat zij de dominante kracht is geworden in de natuur en met haar handelen ook het Aardse klimaat en de atmosfeer beïnvloedt”, vertelt Lars. ,,In mijn scriptie beargumenteer ik dat het rechtssysteem daarom dusdanig moet worden herzien, dat het niet alleen de rechten van de mens beschermt, maar ook ons ecosysteem beschermd tegen het handelen van de mens.”
Lars: ,,In zekere zin zeg ik eigenlijk dat juist in een tijd waarin het menselijke handelen wereldwijd zo’n grote impact heeft, we ook moeten leren om op een grotere schaal na te denken en verantwoordelijkheid te nemen. Lars beseft maar al te goed dat zijn zienswijze nog niet overal gedeeld wordt. De ironie wil dat zijn Masteropleiding, waarin hij juist over deze grotere kwesties leerde nadenken, nu opgeheven wordt. ,,Net als vele andere cultuurwetenschappelijke opleidingen moet deze wegbezuinigd worden”, zegt Lars. ,,Dat is nu de harde realiteit.”
Ergens heeft Lars ook wel begrip voor deze bezuinigingen. ,,In mijn jaar zaten maar vijf studenten”, zegt hij. ,,Ik denk dat veel studenten toch eerder kiezen voor opleidingen die meer zicht geven op een baan. Het blijft natuurlijk ook belangrijk om aan je eigen toekomst en carrière te denken. Toch hoeft dat in mijn ogen niet uit te sluiten dat je ook tijd vrij maakt om kritisch te leren kijken naar en nadenken over grotere en meer abstracte vraagstukken.”

‘Deze master focust
zich op internationale
wet- en regelgeving in
verhouding tot de enorme
technologische veranderingen
als big data, robots,
biotech en privacy’

Spijt van zijn studiekeuze heeft Lars dan ook absoluut niet. ,,En ik ben ook nog niet uitgeleerd”, vervolgt Lars. ,,In februari start ik met een tweede master: International Technology Law. Deze master focust zich op internationale wet- en regelgeving in verhouding tot de enorme technologische veranderingen die we doormaken. Denk aan big data, robots, biotech en privacy, maar bijvoorbeeld ook de enorme machtspositie van bedrijven als Google en Facebook en hoe deze zich verhouden tot overheden. Ik ben ervan overtuigd dat ik hierbij veel profijt heb van alle kennis die ik het afgelopen jaar heb opgedaan.”
Lars kijkt er enorm naar uit om nieuwe studenten te ontmoeten en samen met hen te filosoferen over de grotere uitdagingen waar de rechtsstaat op dit moment voor staat. ,,Door het coronavirus gaat dat op dit moment natuurlijk allemaal wat lastiger”, zegt Lars, ,,maar ik hoop dat, als het vaccineren eenmaal van start gaat, alles snel weer terug naar normaal gaat en we weer samen in een collegezaal kunnen zitten en echt het gesprek met elkaar aan kunnen gaan.”
Het afgelopen jaar baalde Lars er flink van dat het onderwijs bijna uitsluitend nog digitaal plaatsvond. Lars: ,,Dat voelde soms toch best wel eenzaam, zo alleen op je kamer met alleen maar een Zoom call af en toe. Zelfs het verdedigen van mijn scriptie vond plaats via een Zoom call. Op zich kon ik daar nog wel mee leven, maar mijn oma Aaf vond dat wel ontzettend jammer. Zij keek er namelijk enorm naar uit om daarbij aanwezig te zijn. Gelukkig ga ik nog een tweede Masteropleiding doen. Laten we hopen dat ik mijn scriptie volgend jaar weer gewoon in een mooi zaaltje mag verdedigen, zodat mijn oma en ouders daar ook van kunnen genieten.”

|Doorsturen

Uw reactie