‘As ’s Lieveheir un dejur dicht doet, zet ie altééd un raam veer je op.’
Wie een beetje thuis is in de studies over onze herkomst, weet dat we een behoorlijk samengeraapt volkje zijn, afkomstig uit vele streken van Nederland en soms ook van ver daarbuiten. Maar er is ook een tijd geweest, dat elk gezin dat met vissen of visventen de kost verdiende, zich in alle ernst heeft afgevraagd of het niet beter was naar elders te verhuizen. Dat was in de periode 1930 – 1940, toen het dorp niet alleen getroffen werd door een nationale economische crisis en werkloosheid, maar door de aanleg van de Afsluitdijk ook nog eens beroofd werd van zijn visgronden.
Niet omdat het nodig was, maar omdat een vierkante meter landakker iets meer opbracht dan een vierkante meter zee-akker. Hiermee geconfronteerd verlieten toen tientallen gezinnen het dorp om elders werk te zoeken, meestal als visventer, soms ook als sluiswachter of in een burgerfunctie in rijksgebouwen.
En één van die velen was Jan van Jonker. Hij verkocht zijn botter, de VD 52, en zijn huis in de Stationsstraat, nu nummer 10, betrok een woning met winkel in Breda en begon daar met zijn zonen en dochter een breed opgezet visbedrijf met handkar, bakfiets, alle Bredase markten, en een winkel. Het werd een succes, mede omdat het van meet af aan klikte met het Bredase publiek en later, wat de kinderen betreft, ook met een Bredase huwelijkspartner: op het hoogtepunt telde Breda liefst vier Jonkzaken!
Daarna raakte de vis wat op de achtergrond, omdat de kleinkinderen en achterkleinkinderen bij hun beroepskeuze ook verder gingen kijken dan alleen naar vis. Zo werd bij voorbeeld Jan Jonk, kleinzoon van de eerste Bredase Jan Jonk, docent en later zelfs directeur van een basisschool. Onlangs schreef deze Jan het verhaal over de verhuizing van zijn familie in 1931 van Volendam naar Breda. Om twee redenen maak ik U daarop opmerkzaam.
Ten eerste omdat het, voor zover ik weet, het eerste boek is over een succesvolle en blijvende verhuizing uit het toch zeer honkvaste Volendam, geschreven vanuit de familie die het zelf heeft meegemaakt.
Ten tweede omdat het boek niet via de boekhandel, maar alleen rechtstreeks bij de uitgeverij in je bezit kan komen.
Om de rompslomp daarvan te vermijden heeft het Volendams Museum zich via Dick Bond bereid verklaard om die zorg over te nemen door er een gezamenlijke koop (kosten 25 euro per boek) van te maken. Wie er belangstelling voor heeft, kan zich hiervoor tot 1 november a.s. melden op het museumnummer 0299-369258. En wie dan na lezing nog vragen heeft over zijn eigen verborgen verleden kan deze stellen aan Dick Bond, dé grote ‘stamboekman’ van het museum.
Met een groet van
Piet Koning
Fotogalerij
