Open brief aan College Burgemeester en Wethouders

In de conclusies schrijft Savenije ook over Van Baars actieve betrokkenheid bij de Jodenvervolging, ondanks het feit dat de Jodenvervolging slechts zijdelings in zijn onderzoek aan de orde komt. De onderzoeker constateert dat Van Baar tijdens de oorlog verhoudingsgewijs lang in functie bleef. Vervolgens schrijft hij: ‘Als verantwoordelijk bestuurder heeft Van Baar zodoende verordeningen rondom de openbare orde en Jodenvervolging in zijn gemeente laten doorvoeren: zoals vrijwel al zijn mede-ambtgenoten.’

Wij constateren dat sinds de publicatie van Savenije’s onderzoek (25 februari 2022) het gemeentebestuur weet dat burgemeester Van Baar tijdens de oorlog heeft meegedaan aan de uitvoering van anti-Joodse maatregelen. Dat hij niet de enige was, dat ‘mede-ambtgenoten’ ook bij de Jodenvervolging betrokken waren, is voor minister-president Mark Rutte aanleiding geweest om op 26 januari 2020 excuses aan te bieden aan de Joodse gemeenschap. Deze lang verzwegen collaboratie van Nederlandse overheidsfunctionarissen bij de grote misdaad van de Holocaust is sindsdien nationaal erkend. Oud-burgemeester Van Baar is een exemplarisch geval geweest van deze zeer ernstige vorm van collaboratie.

Het Presidium
Eind september hebben ondergetekenden aan de fractievoorzitters een uitnodiging gestuurd om met ons van gedachten te wisselen over de Van Baar-kwestie. De centrale vraag aan de fractievoorzitters was:

‘Vindt u het acceptabel dat oud-burgemeester Van Baar in de gemeente wordt geëerd met een straatnaam en een ereburgerschap, nu vaststaat dat deze functionaris in de oorlog actief betrokken is geweest bij de Jodenvervolging in Edam?

De fractievoorzitters besloten eerst gezamenlijk over de Van-Baar-kwestie te overleggen. Zij lieten ons per mail weten: ‘Met de benaderde fractievoorzitters hebben wij gister afgesproken om deze kwestie vooreerst in het Presidium te bespreken. Dit vanwege het feit dat deze kwestie ons allen aangaat.’ De laatste toevoeging geeft aan dat men eenheid wilde uitstralen. Wij weten inmiddels wat de besluitvorming in het Presidium heeft opgeleverd: de straatnaam blijft in stand en om de voorbijganger te informeren over de naamgever van de straat worden de straatnaambordjes voorzien van een QR-code.

Wij constateren daarbij, dat in ieder geval het streven naar één standpunt is gesneuveld. De fractievoorzitter van Groenlinks heeft zich eerder in het Noordhollands Dagblad uitgesproken voor de verwijdering van de straatnaam, waarbij hij aangaf dat de gemeente hier ‘vooruitstrevend’ dient te zijn. Daarbij bedoelt hij ons inziens niet een bepaalde politieke voorkeur. In de Van Baar-kwestie gaat het om principiële ethische waarden, die wij als democratische gemeenschap willen hooghouden. Zo hebben we ook de zin van de fractievoorzitters gelezen, ‘Dit vanwege het feit dat deze kwestie ons allen aangaat.’ Wij betreuren het dat het geheime advies van het Presidium geen inzicht biedt in de verschillende politieke standpunten die zijn gewisseld, en op welke gronden er voor de QR-code is gekozen.

U heeft in het College van Burgemeester en Wethouders op 22 november besloten het advies van het Presidium te volgen en voor de weg van de QR-code te kiezen. Met dit besluit wordt door u de noodzaak erkend dat informatie dient te worden verstrekt over Van Baars actieve betrokkenheid bij de Jodenvervolging tijdens de oorlogsjaren. Om bij deze ernstige misdaad daarvoor een QR-code te gebruiken achten wij ongepast, en ook onvolledig, want een dergelijk communicatiemiddel is zeker nog geen gemeengoed. Bovendien kan men nu al op de website van de gemeente kennisnemen van het verslag van Savenije, en het commentaar daarop van Besseling.

Voorstel wijziging straatnaam
Wij vragen ons in gemoede af, of de bewoner of de bezoeker van de huidige Burgemeester Van Baarstraat via de QR-code met wetenschappelijke verslagen moet worden lastiggevallen. In feite blijft het eerbetoon aan Van Baar in deze gemeente op deze wijze in stand. Onlangs heeft prof. Rob van der Laarse, hoogleraar erfgoed- en herinneringsstudies, waaronder de Holocaust herinnering, in een interview gezegd: ‘Het is schokkend om te zien dat er zó weinig wordt gedaan met het feit dat Van Baar heeft meegewerkt aan de Jodenvervolging.’ En het Centraal Joods Overleg heeft vorige week in een brief aan de burgemeester gevraagd ‘al datgene te doen om de ereplaats van Van Baar in Edam-Volendam te wijzigen en hem, postuum, zijn eerbewijzen af te nemen.’ Wij hopen dat u als college deze eensluidende oproep ter harte neemt en het eerbetoon aan Van Baar beëindigt.

Het is niet voor de eerste keer dat een straatnaam in Volendam is gewijzigd. Er was ooit een Botterstraat, de huidige Conijnstraat. Straatnamen kunnen worden gewijzigd om allerlei redenen. En wat betreft de Burgemeester Van Baarstraat dient men zich ook te realiseren dat de straatnaam nooit door de inwoners van de gemeente als eerbetoon (en dan meestal na diensttijd, als afscheid) is bedacht. Van Baar heeft in februari 1958 de straat naar zichzelf vernoemd, in een voorstel aan de Raad, pas in december 1959 is Van Baar met pensioen gegaan.

De straat die nu de naam van oud-burgemeester Van Baar draagt is een belangrijke hoofdstraat, met woningen, winkels en bedrijven. Dat zou problemen kunnen geven. Misschien zouden we in dat opzicht iets kunnen leren van de gemeente Hoogeveen. Na een gedegen onderzoek, in opdracht van het gemeentebestuur van Hoogeveen, heeft de Raad in die gemeente in 2020 alle eretekenen die naar eenzelfde besmette oud-burgemeester verwezen, dat wil zeggen zowel naamgeving als ereburgerschap, uit de publieke ruimte verwijderd.

Wij vragen u contact op te nemen met de gemeente Hoogeveen om te informeren hoe het proces rond de Hoogeveens burgemeester precies is gegaan, welke kosten daarbij zijn gemaakt, en ten slotte op welke wijze de Gemeenteraad tot nieuwe naamgeving is gekomen.

Wij vragen u om op basis van deze informatie te bezien welke kosten specifiek voor de naamsverandering in Volendam zijn te verwachten en welke mogelijkheden er zijn voor de overheid om in de kosten die moeten worden gemaakt tegemoet te komen.

Wij vragen u deze informatie aan de Raad voor te leggen, zodat de politieke partijen die zijn vertegenwoordigd in de Raad zich kunnen uitspreken over de straatnaam-kwestie.

Tot slot, Michael Lowenthal is de enige overlevende van de 22 uit Edam weggevoerde Joden. Zijn ouders zijn vermoord in het concentratiekamp Bergen-Belsen.
Michael heeft in maart 2021 aan de gemeente gevraagd de straatnaam te wijzigen. Wij vragen u Michael Lowenthal excuses aan te bieden voor wat burgemeester Van Baar tijdens de oorlog hem en zijn familie heeft aangedaan.

Erik Besseling Rachels Kinderen (2020, 2002); Een Feit van Niets (2008).
Piet Koning Wereldoorlog in het dorp.
Volendam 1939-1945 (2010).

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel

Bijzondere momenten tijdens WereldLichtjesDag in Stolphoevekerkje

De nadruk ligt op het aansteken van de kaarsjes en het noemen van de namen, maar ook was er mooie muziek. Frank en Laurie speelden en zongen vijf liedjes: Angel, Precious Child (speciaal geschreven voor WLD), I Still cry, Grijs en Noem een dag. Frank begeleidde ook Romée, zij heeft een liedje opgedragen aan haar vriend Rowan. Slechts één maand na de diagnose overleed Rowan afgelopen juni aan de gevolgen van melanoomkanker. Rowan mocht maar 22 jaar oud worden. Zijn ouders, zusjes, oma, goede vrienden en zijn grote liefde Romée herdachten hem zondagavond. Romée schreef een liedje voor Rowan, waarmee ze meer bewustzijn voor kanker wil creëren onder jonge mensen en bovendien zamelt ze geld in voor de Antonie van Leeuwenhoek Foundation, voor onderzoek naar kanker. Zoals ze dat zelf zegt, is dat het enige wat ze nog kan doen als ode aan haar eerste en meest mooie liefde en voor alle mensen die met kanker leven, of het nog gaan krijgen. Het was ongelofelijk bijzonder en krachtig dat ze haar liedje voor Rowan in het kerkje wilde zingen tijdens WereldLichtjesDag.
Jenny Michaelis, mama van Jax en Macy en Gerda Lof, mama van Denise, droegen gedichten voor. Ook werd het sprookje van de vliegerpost verteld voor de kleinste aanwezigen (en dat waren er best veel). Tijdens de herdenking werd ook de Hemelbrievenbus onthuld. Daarin kan men een bericht of brief achterlaten voor een dierbare die wordt gemist. De brievenbus heeft sinds maandagavond haar tijdelijke plekje in de Mariakerk. In het nieuwe jaar krijgt de brievenbus haar definitieve plek op de begraafplaats in Volendam, als de herinrichting klaar is. Alle aanwezigen kregen na afloop een hemelpost-setje met drie kaarten en een mooie pen mee naar huis.
Begin november is er een oproep gedaan waarna heel veel scholen en kinderdagverblijven aan de knutsel geslagen zijn met de kleurplaat van een vlieger. De juffen en meesters vertelden dan waarom deze vliegers gemaakt worden. Dat er op veel plaatsen heel veel verdriet is omdat sommige families een dierbare in hun midden missen. Tijdens het knutselen aan de vliegers zijn mooie gesprekken ontstaan tussen de kinderen. Los van de mooie decoratie in het kerkje boden de vliegers ook heel veel troost… er wordt meegeleefd. Maandagavond zijn alle vliegers en hemelbrievenbus naar de Mariakerk gebracht. Daar mogen de vliegers tot Driekoningen blijven hangen en kan iedereen de prachtige vliegers nog bekijken.

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel

Gemeenteraad buigt zich over plan Lange Weeren

Mocht er goedkeuring volgen, dan gaat het voorstel naar de provincie, die hier nog haar fiat voor moet geven. Uiteindelijk dient een ontwikkelkader te worden vastgesteld, ook daar zal de gemeenteraad zich nadien over gaan buigen. ‘Stichting Natuurgebied Lange Weeren’ heeft voor morgenavond spreekrecht aangevraagd. De bijeenkomst is live te volgen via de website van de gemeente.

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel

Stichting Lange Weeren; Genoeg is meer dan overvloed

Integrale bouwplan
Het integrale bouwplan omhelst het volgende:

• Circa 43 ha van de veenweidepolder zal worden drooggelegd voor in totaal 1160 woningen, een school, supermarkt, BSO, sportschool, huisartsenpost en een busbaan dwars door het BPL.
• De resterende 43 ha zal onbebouwd blijven. Het College van B & W stelt dat dit oppervlak zal worden afgegraven voor ontwikkeling van het agrarisch landschap tot veenweide met toename van biodiversiteit.
• Het College van B & W stelt dat de reeds problematische waterberging door dit plan zal verbeteren en ruimte zal bieden voor 150.000 m3 waterberging. Ondanks de drooglegging en verstedelijking van 50% van de huidige veenweide, zou de waterberging verbeteren door:

1. uitgraven van de resterende grond langs de flanken;
2. waterinfiltratie in de woonwijk zelf met levende bedekking (groen op de daken, geen verharding van woonerven met grote tuinen);
3. verbreden (tot min. 6 meter) en verdiepen (tot min. 1 meter) van de watergangen;
4. verzwaren (ophogen en verbreden) waterkering van het Volendammer meer (om overstroming te voorkómen van het Volendammer meer tot in het historische centrum). Hieronder vatten we de kernkwaliteiten van dit BPL samen, herhalen we de voorwaarden van de Pilot Waterland, illustreren we de consequenties voor de natuur van de derde ontsluitingsweg verduidelijken we onze specifieke bezwaren tegen dit integrale bouwplan.

Kernkwaliteiten BPL

Belangrijke kenmerken van deze unieke veenweidepolder zijn:

• weidevogelleefgebied en corridor tussen de Natura 2000 gebieden Markermeer en Polder Zeevang voor weidevogels en trekvogels;
• natuurlijke veenwaterlopen;
• onregelmatige strookverkaveling;
• korte bebouwingslinten en stolpenstructuren;
• een vlak landschap en ruimtebeleving met open ruimte en vergezichten.

Pilot Waterland
Sinds 14 april 2011 valt Lange Weeren onder de Pilot Waterland. Dit betekent dat bebouwing met hoogstens 740 woningen in 87 hectare (ha) het BPL alleen is toegestaan onder drie voorwaarden:

1. mits de schade aan het landschap wordt gecompenseerd met ontwikkeling van natuur en recreatie met €10.000 per woning.
2. mits bebouwing het openbaar belang dient;
3. mits is aangetoond dat er geen reële alternatieven bestaan.

Derde ontsluitingsweg
In september 2022 is gestart met de aanleg van een derde ontsluitingsweg tussen het verlengde van de N244 en de kernen van Edam en Volendam dwars door de Zuidpolder met als gevolg:

4. drastische verkleining van het bestaande weidevogelleefgebied;
5. aantasting van veenwaterlopen en het vlakke landschap met open ruimte;
6. 40% reductie van de waterberging door tweedeling van het natuurlijke waterbergingssysteem met slechts één gemaal richting Katwoude;
7. toename van geluidsoverlast en uitstootgassen.

Bezwaren integraal plan

• Behoud van de corridor tussen twee de Natura-2000 gebieden Markeermeer en Zeevang op ongeveer 1 tot 1,5 km afstand.
• Er is geen sprake van ontwikkeling van veenweide als natuurcompensatie, want dit BPL is al veenweide.
• De biodiversiteit zal juist afnemen door het verdwijnen van de weide- en trekvogels. Dit broed- en foerageergebied voor beschermde vogels van deze Natura-2000 gebieden zal immers verdwijnen door behoud van slechts een kleine groene strook aan de buitenrand van de woonwijk. De verstoringsafstand zal zeker meer dan 100 meter bedragen vanwege de verkeersdrukte aan de kant van de derde ontsluitingsweg en de Jaagweg.
• Behoud van de enige resterende groene zone in Volendam, waardoor onze gemeente gezond en leefbaar blijft.
• Behoud van de ruimtelijke kwaliteiten van de Rijksbufferzone Amsterdam-Purmerend, waarbij cultuurlandschappen, natuurgebieden en groen behouden blijven rondom de metropool Amsterdam met een gezonde leefomgeving, open landschap en recreatie.
• Behoud van bovengenoemde kernkwaliteiten van BPL.
• Het integrale bouwplan voldoet aan geen enkel criterium voor bebouwing van PBL volgens de Pilot Waterland:

1. Het aantal woningen van 1160 is 55% meer dan de afgesproken 740 woningen die hoogstens gebouwd zouden mogen worden.
• Door uitbreiding van het aantal woningen wordt nog meer BPL opgeofferd voor woningbouw.
€ 11,6 miljoen extra (€ 10.000 per woning) wordt niet geïnvesteerd in natuur en recreatie. De invulling van de natuurcompensatie laat te wensen over. De ‘natuurcompensatie’ die wordt beschreven in het integrale bouwplan hoort bij de voorzieningen die passen bij een normale wijk. Zo behoren fiets- en wandelpaden tot de infrastructuur van elke woonwijk, terwijl de voorziene fietstunnel een lokale en regionale functie heeft. Hoe zouden bewoners van deze afgelegen woonwijk, geïsoleerd van Blokgouw 7 en 8, Edam en Katwoude anders hun woning of werk kunnen bereiken? Bovendien wordt onder ontwikkeling van natuur en recreatie niet de bouw van een stenen sporthal verstaan.

De woningbehoefte in Edam-Volendam stijgt tussen 2021 en 2040 met slechts 800 woningen, terwijl dit aantal pas oploopt tot 950 in 2050 volgens de prognostische cijfers van de Provincie. Kortom, door op korte termijn 1160 woningen te bouwen, zal niet aan de lokale woningbehoefte worden voldaan voor de komende decennia, maar voor de instroom van buiten de gemeente met nog meer vergroting van de woningbehoefte de komende jaren. De woning schaarste zal op langere termijn juist worden vergroot. Meer inwoners betekent op termijn immers meer kinderen, die ook allemaal een woning voor zichzelf en hun gezin willen.

2. Het openbaar belang wordt niet gediend met een woonwijk:

• waarbij een woning van € 324.000 voor starters (80% van de NHG-kostengrens in 2023) in de praktijk onbetaalbaar is;
• zonder seniorenappartementen, waar vanwege de vergrijzing juist wel behoefte aan is.
• zonder jongerenappartementen, waar onder het toenemende aantal alleenstaande millennials en jongvolwassenen van de Gen Z generatie veel behoefte aan is.

3. Inbreilocaties bieden betere alternatieven op korte termijn voor woningbouw met reeds bestaande voorzieningen en infrastructuur. Alleen in Volendam kunnen 361 woningen worden gerealiseerd op inbreilocaties zonder het industrieterrein Julianaweg (met ruimte voor 750 woningen) te benutten en de RKAV-sporten (met ruimte voor 400 woningen) verder buiten beschouwing te laten. De aantallen op de verschillende inbreilocaties in Volendam, Edam, Oosthuizen en de uitbreilocatie Waterrijk fase 3 in Oosthuizen in de tabel laten zien dat meer dan voldoende woningen gerealiseerd kunnen worden voor de woningbehoefte tot 2050 (950 woningen).

Binnenstedelijke ontwikkeling op relatief kostbare grond wordt door gemeente mogelijk vanuit financieel oogpunt of vanwege weerstand van omwonenden op de lange baan geschoven. Maar de Provincie ondersteunt juist de (her)ontwikkeling van inbreilocaties door actief samen te werken en dit financieel haalbaar te maken met minimaal 50% betaalbare en sociale woningen vóór 2030 middels Masterplan Wonen (https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Bouwen_Wonen/Masterplan_Wonen).

• Behoud van de groene buffer voor de stikstofdepositie van deze aangrenzende Natura 2000-gebieden. De bouw van 1160 woningen en wegen zal de stikstofbelasting in dit spaarzame BPL verhogen.
• Het Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier (HHNK) heeft aangegeven dat het niet de voorkeur geniet om te bouwen in de Lange Weeren. Sterker nog, zij heeft benadrukt dat in de huidige situatie het een noodzaak is om de waterberging op korte termijn te verbeteren. Vernatting van veengebieden om het grondwaterpeil te verhogen is conform de EU-verordening voor natuurherstel. Een belangrijk bezwaar tegen drooglegging van de Lange Weeren is dan ook juist dat actie is vereist voor het verbeteren van de waterberging met als doelen:

1. voorkómen van verdere bodemdaling met verzakkende bestrating en paalrot.
2. voorkómen van verdere grondwaterpeildaling en stijging van de uitstoot van broeikasgassen (CO2).
3. voorkómen van overstromingen in een hoog risico gebied voor overstroming, waarbij zonder actie wateroverlast nog verder zal toenemen in de historische oude kom.

• De gemeente is niet eigenaar van de grond, maar twee verschillende projectontwikkelaars met uiteenlopende belangen:

1. Dit betekent dat de eigenaren geen consensus hebben bereikt met de gemeente noch elkaar over de invulling van het bouwplan.
2. Onderhandelingen over de afspraken in het integrale bouwplan rondom 33% sociale huurwoningen, 33% starterswoningen en 33% vrije sector woningen dienen nog plaats te vinden door Scholtens Projecten II BV en Bouwfonds Property Development (BPD). Het is onzeker of deze afspraken van het ontwikkelkader overeind zullen blijven staan, zeker gezien de ongelijke verdeling van dure woningen versus goedkopere woningen op de grond van respectievelijk BPD en Scholtens Projecten II BV.

Kortom, de oplossing, die het College van B & W nu presenteert voor de woningbehoefte en reeds zorgelijke waterberging met drooglegging van 50% van het BPL, achten wij niet reëel. De visie van de Provincie Noord-Holland staat bij ons bekend als zeer behoedzaam waar het gaat om het behoud van spaarzaam groen in stedelijke gebieden en respect voor het navolgen van de Nederlandse en Europese wet- en regelgeving, waaronder de EU-verordening voor natuurherstel. Het zou wenselijk zijn als de gemeente investeert in een gezamenlijke aanpak met de Provincie voor binnenstedelijke ontwikkeling volgens Masterplan Wonen, waarbij juist betaalbare en sociale woningen op korte termijn (voor 2030) zouden kunnen worden gerealiseerd.

Dr. Selene Veerman,
voorzitter Stichting Natuurgebied Lange Weeren

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel