Het had wat voeten in aarde, maar initiatief van burgers viert twintigjarig bestaan
n
De Speelderij: van lokale enquête tot landelijke voorbeeldfunctie
De afgelopen twintig jaar is het voor jonge kinderen in Edam-Volendam nooit anders geweest: om te spelen moet je bij De Speelderij zijn. Deze vanzelfsprekendheid bestond voor die tijd nog niet in de gemeente. ,,Ik vond het ontbreken van een echte speeltuin in de omgeving een groot gemis”, herinnert grondlegger Gre Nuijens zich. ,,Daarom besloot ik in 1997 een enquête in de Nivo te plaatsen om in kaart te brengen hoe andere mensen daarover dachten.” Het onderzoek zou heel wat teweeg brengen. ,,Er bleek ontzettend veel behoefte te zijn aan een speeltuin. Ik werd aangeschreven en op straat aangehouden. De daaropvolgende periode had heel wat in petto voor ons, maar het is het allemaal waard geweest.”
Door Kevin Mooijer
[ads id=66]
Op 4 september 1998 werd Stichting De Speelderij officieel opgericht. De weg naar het openen van de speeltuin was op dat moment echter nog ver. ,,Het oorspronkelijke idee was om een speeltuin te realiseren bij de IJsbaan in Volendam”, vertelt Gre. ,,Ik ontdekte al gauw dat ik het in mijn eentje nooit waar zou kunnen maken, maar na het plaatsen van de enquête kwam ik in contact met een aantal behulpzame mensen waaronder Hans Schoorl en Ria Uitentuis.” Ria: ,,Ik weet nog dat ik Gre bij de supermarkt zag lopen en bij mezelf dacht ‘die mevrouw is van de enquête uit de krant’. Ik vroeg haar of ze veel reacties op het onderzoek had gehad. Ze bleek een hele doos vol reacties thuis te hebben staan.” Hans: ,,Een van de reacties was een brief van mij waarin ik mijn hulp aanbood. Ik had destijds een dochter van één en vond het spijtig dat er in de gemeente geen geschikte speeltuin was. Ik werkte in Monnickendam naast een speeltuin en had daar wel eens een praatje met de toezichthouder daar. In die zin dacht ik dat mijn meedenken wel van meerwaarde zou kunnen zijn.”
Ria: ,,Destijds was er in de lokale politiek ook het één en ander te doen rondom het realiseren van een speeltuin. Een idee vanuit de politiek was bijvoorbeeld een plan om een speeltuin bij Honingh te laten aanleggen. Dat leek ons in verband met hard rijdend verkeer en de niet centrale ligging geen goed idee. We besloten een handtekeningenactie in Edam te gaan houden en maakten een afspraak bij de toenmalige wethouder. We haalden honderden handtekeningen op, leverden ze trots in en toen ontdekten we dat de wethouder een speeltuin op het middengebied niet zag zitten.” Terneergeslagen keerden Ria en Gre huiswaarts, waar ze niet veel later hulp uit onverwachte hoek aangeboden kregen. ,,Het CDA benaderde ons of we interesse hadden om in gesprek te gaan over het realiseren van een speeltuin in Volendam. Het enige obstakel; wij zouden de planning, organisatie en uitvoering op ons moeten nemen.”
‘Het enige obstakel
was; wij zouden
de planning, organisatie
en uitvoering op
ons moeten nemen’
De eerste stap richting de realisatie van De Speelderij betrof het aantonen dat er behoefte was. Ria: ,,We hadden een handtekeningenactie en de enquête van Gre achter de hand, maar besloten verder onderzoek te doen. We zijn langs alle basisscholen in Edam en Volendam gegaan en hebben de leraren gevraagd een enquête aan de kinderen mee te geven. Als we er meer dan honderd ingevuld terug zouden krijgen, zouden we ons verhaal goed kunnen onderbouwen richting de gemeente. Een week later lagen er 1300 ingevulde formulieren weer ingeleverd op alle basisscholen.” Uit het nieuwe onderzoek bleek dat 99% van de kinderen en hun ouders uit de doelgroep behoefte aan een speeltuin in de gemeente hadden. ,,We hadden wel verwacht dat er behoefte was, maar dat de animo zó groot was, kwam toch als een verrassing.”
Het voorstel werd met onderbouwing van de overduidelijke behoefte ingediend net voor de gemeenteraadsverkiezingen van 1998. ,,De speeltuin was al opgenomen in het bestemmingsplan van het middengebied, maar we hadden de behoefte overduidelijk aan kunnen tonen. Onze missie was geslaagd”, lacht Hans. ,,Helaas kregen we vervolgens te horen dat we zelf voor de eerste delen van de financiering moesten zorgen. Ons groepje bestond uit drie huisvrouwen en een stoffige ambtenaar, maar ondanks dat zeiden we vol goede moed ‘komt goed. Gaan we regelen.’ Toen we vervolgens naar buiten liepen heb ik mezelf nog wel even achter de oren gekrabd.”
Met hulp van een notaris werd Stichting De Speelderij in het leven geroepen. Hans: ,,Het eerste plan om aan geld te komen ontstond door een actie van de Rabobank. Zij zochten een goed initiatief om te sponsoren. Ze vonden ons idee heel leuk, maar om in aanmerking te komen voor het bedrag van 25.000 gulden moesten we eerst een plan van aanpak schrijven. Via via raakten we in contact met de landelijke speeltuinenbond, waar we advies inwonnen om een realistisch plan te schetsen. We wonnen de sponsoractie van de Rabobank en maakten aanspraak op een ontwerpfonds. Een specialist heeft vervolgens een professioneel speeltuinontwerp voor ons gemaakt. We kwamen bij dat bedrijf in Zaandam aan en werden verwelkomd in een ruimte waar allerlei documentatie over speelattributen, zover het oog reikt, stond. ‘Zeg het maar’, zei die man. Die avond zagen we de speeltuin vorm krijgen.”
De volgende stap betrof het aanschrijven van bedrijven in de gemeente voor sponsoring. ,,Binnen een jaar hadden we het ontwerp en grotendeels het benodigde bedrag bij elkaar. De gemeente wilde daarom het raadsbesluit nemen om de grond ter beschikking te stellen en de kosten van bijvoorbeeld de grondwerkzaamheden voor haar rekening te nemen. De huidige locatie werd gekozen vanwege de mogelijkheid om ooit uit te breiden met een kinderboerderij en vanwege het hoge aantal omwonende kinderen op het Middengebied. Alles liep gesmeerd, tot we de vergunning officieel aanvroegen. Een aantal omwonenden hadden klachten over de locatie. Ze wilden wel een speeltuin, maar niet op die bewuste plek. Dat is uiteindelijk in zoverre geëscaleerd dat het twee rechtszaken zijn geworden. De omwonenden gingen in beroep tegen de afgegeven vergunning van de gemeente, dus wij waren als stichting geen betrokken partij. Uiteindelijk werden de bezwaren ongegrond verklaard en kregen we toestemming om de speeltuin te realiseren. We hebben daarna de omwonenden benaderd om af te spreken dat we ons aan openingstijden houden, geen avondactiviteiten zullen organiseren en er alles aan zouden doen zo min mogelijk geluidsoverlast te veroorzaken. Nu, meer dan twintig jaar later, kunnen we stellen dat het al die jaren over het algemeen helemaal goed is gegaan tussen De Speelderij en de omwonenden. Sterker nog, na verloop van tijd werden zij de grootste klanten! Eén van de buren heeft later nog eens aangegeven zich verslikt te hebben in onze plannen. Hij gaf toe dat hij blij is dat De Speelderij toch gerealiseerd is. Sportief, en een mooi compliment, toch?”
‘We hopen ooit
een kinderboerderij
en educatief centrum
te kunnen realiseren
bij de speeltuin’
De begroting van de Speelderij was gebaseerd op vierhonderd abonnementen. ,,Na het eerste weekend in 2000 zaten we direct aan die vierhonderd benodigde gezinsabonnementen. Het groeide het eerste jaar door tot 1400 abonnementen en sindsdien hebben we rond de 1000 abonnees per jaar. Dat hadden we natuurlijk nooit durven dromen.” Om zoveel belangstelling in goede banen te leiden zijn een hoop vrijwilligers nodig. ,,We begonnen met vier of vijf vrijwilligers, maar onderhand zijn dat er structureel zo’n 35. Sommige vrijwilligers zijn vanaf het eerste uur actief. Dat is toch een mooi compliment voor ons als bestuur van De Speelderij. We worden door vrijwilligers bijgestaan in werkelijk alles. Van boekhouding tot schoonmaken en van toezichthouden tot onderhoud van de speeltuin. Zonder die geweldige mensen zijn we natuurlijk helemaal nergens. We hebben samen een gezellige groep waarmee we al veel hebben meegemaakt. Ieder jaar hebben we een uniek teamuitje waarbij de partners ook meegaan. Dat zijn avonden waar we het nadien nog lang over hebben.”
Gre vult Hans aan: ,,Over het algemeen verloopt alles helemaal goed voor de Speelderij. Het enige waar we ons zorgen over maken is dat een groot deel van de vrijwilligers – waaronder wijzelf – toch wat ouder wordt. Dat een bepaalde leeftijdsgroep op een gegeven moment wegvalt is natuurlijk een realistische gedachte. We staan dus altijd open voor de aansluiting van nieuwe vrijwilligers. Wijzelf denken in principe nog niet aan stoppen, maar nieuw bloed in het bestuur is misschien toch wel eens een goed idee.”
De Speelderij van Volendam heeft het zo goed voor elkaar dat zij regelmatig als voorbeeld wordt gebruik bij besprekingen van de landelijke speeltuinenbond, de NUSO. Ria: ,,We horen vaak van collega speeltuinbestuursleden dat zij veel moeite hebben met het vinden van vrijwilligers, het rondkrijgen van de begroting en het afsluiten van voldoende abonnees. Ondanks dat we geen subsidie van de gemeente krijgen, ervaren wij wat dat betreft vrijwel nooit problemen. Ook vervanging van speeltoestellen en initiatieven als het in 2019 geopende abc-pad hebben we, met behulp van incidentele giften kunnen realiseren. Daar zijn we ontzettend trots op.”
Hans, Ria en Gre delen nog één ambitie als het gaat om de toekomst van De Speelderij: ,,We hopen ooit een kinderboerderij en educatief centrum te kunnen realiseren bij de speeltuin. Daar is tien jaar geleden al een plan voor gemaakt, maar er komt een stuk meer bij kijken omdat je met levende dieren te maken hebt. Begin dit jaar zouden we erover in gesprek gaan met de burgemeester, maar het coronavirus gooide voor nu roet in het eten. Wie zal zeggen wat de toekomst te bieden heeft voor De Speelderij en haar leden. Als het om speeltuinen gaat, zijn we zelf ook gewoon nog kleine kinderen, dus wij zien het in ieder geval met veel enthousiasme tegemoet!”
Speeltuin De Speelderij kan alleen maar bestaan en open zijn dankzij de grote inzet van de vele vrijwilligers. Zij zijn het kloppende hart van De Speelderij. Er zijn vrijwilligers voor het beheer, inspectie van speeltoestellen, schoonmaakwerkzaamheden, onderhoud, inkopen, administratie en noem maar op. Meer dan dertig grote kleine kinderen zorgen ervoor dat alle kinderen van Edam en Volendam onbeperkt kunnen spelen in de zomermaanden. Neem voor meer informatie contact op met het bestuur of vraag informatie aan via info@speelderij.nl
