Mona Keijzer over radicalisme, gemeenschapszin, ondernemen en eigenwijs zijn
n
‘Ik ben hier voor geboren’
n
Het kan altijd bombastischer, zo bewees de verkiezingsstrijd in de VS. Maar de verkiezingstijd in eigen land is tegenwoordig ook een behoorlijk circus. Waarbij de kiezer zijn of haar weg moet vinden tussen act, imago en inhoud van de artiesten. Tussen de momentopnames van peilingen en populistisch gedrag, het inhoudelijk sterk verkondigen van standpunten en voorprogrammeerde uitspraken, staat Mona Keijzer haar mannetje. Zoals de 48-jarige Volendamse thuis in Ilpendam regelmatig debatteert met haar zes ‘mannen’, zo probeert de voormalige advocaat en wethouder ook aan tafel bij Pauw & Jinek bij de inhoud te blijven. Wellicht wordt zij de eerste Volendamse minister in Den Haag? Daarover speculeert zij niet. ,,Maar ik zou het wel kunnen.”
Vorige week roerde ze bij Eva Jinek en Jeroen Pauw aan tafel de verruwing van het taalgebruik aan. ,,In de politiek moeten we het goede voorbeeld geven.” En werd haar wetsvoorstel – om verheerlijking van terroristisch geweld strafbaar te maken – besproken. ,,Het is nu nog niet strafbaar om met een IS-vlag, die symbool staat voor het onthoofden, verkrachten en vermoorden van mensen, rond te zwaaien. Je moet naar de wortel. Het gegeven dat jonge mensen naar Syrië gaan, dat begint via websites, dan word je gehersenspoeld door de IS. Als familieleden dat signaleren en aangeven, moet je daar als politie iets mee kunnen doen, maar dat kan vooral als je het strafbaar stelt.”
Trekt de campagne een flinke wissel op je gesteldheid?
,,Dat gaat alleszins goed. Geleerd van vier jaar geleden heb ik mezelf voorgenomen qua schema in van alles mee te gaan, maar ik wil wel ’s morgens tot acht uur kunnen blijven liggen. Ik ben een avondmens en dat is in de politiek een pre. Neem zo’n avond als van de uitzending van Pauw & Jinek. Voordat je dan thuis bent, is het na tweëen en dan val je uiteraard niet meteen in slaap. Wat ik trouwens meestal goed kan.”
Je hebt zes mannen thuis. Moeder schuift ’s morgens niet aan bij de jongens?
,,De jongste van de vijf zoons is dertien jaar, met andere woorden, ze kunnen zichzelf ’s morgens goed redden. De oudsten zetten allemaal hun eigen wekker en ook zij zijn stuk voor stuk avondmensen. Geen van allen houdt van ’s ochtends uitgebreid ontbijten, dat broodje wordt staand gegeten. Dat zit bij ons in het systeem. In de avond – ook in het weekeinde – probeer ik het wel altijd zo te regelen dat we met z’n allen aan tafel eten. Hoewel dat in deze week natuurlijk soms niet lukt.”
Vooral in deze tijd lijkt de verleiding groot om ’s morgens vroeg op te staan, niks te willen missen en overal te willen zijn?
,,Dat deed ik vier jaar geleden wel en ook nu komen er dagelijks verzoeken binnen voor lezingen, optredens. Maar dat gaat gewoon niet allemaal. Fijn voor je ego, maar dat houd je niet vol. Je komt er ook niet aan toe om alles terug te kijken, maar bij Pauw & Jinek heb ik dat wel gedaan. Dat soort uitzendingen zijn nog wel spannend, ik ben niet meer zo zenuwachtig als de eerste keer. Het ziet er vrij relaxt uit, hoe ik daar zit.”
Terwijl je…?
,,Je bent zo scherp als een mes. Als je agenda te vol zit, dan ben je op zo’n moment misschien minder helder en je moet er dan juist staan. Ik heb ontzettend veel reacties gekregen in de trant van: ontspannen, correct, scherp. Maar het is echt topsport. Je moet steeds alert zijn aan die tafel.”
‘Het megaprobleem van radicale islam
gaat niet weg door er niet over te praten’
Je zat tegenover Fleur Hagema van PVV, die jou uitdaagde met prikkelende uitspraken?
,,Van tevoren denk je na over hoe je er in gaat. Fleur wordt snel boos. We zijn geëmancipeerd, maar zo ver zijn we nog niet: als er iets is dat voor niet-aantrekkelijke tv zorgt, dan is het wel twee ruziënde vrouwen. Dus dat moet je voorkomen. Het lukte Fleur niet.”
Wil je aan tafel het CDA promoten, goed overkomen, of jezelf zijn?
,,Alle drie. Ik zit er niet voor mezelf. Maar voor verkiezingen, voor de politieke partij, voor de toekomst van Nederland. En ik ben er van overtuigd dat als politici een rol spelen, men daar op een gegeven moment doorheen prikt. En ik kan ook geen rol spelen. Daar ben ik te direct voor. Ik heb het hart op de tong liggen. Gister had ik een debat in de Hoge School van Amsterdam. Eén van de onderwerpen was identiteit & integratie. Dan hoor je iedereen om de hete brei heen draaien. Dan denk ik: ja, dag. Dan zeg ik ook: prachtig allemaal, maar zullen we het eens over de radicale islam hebben? Dat is een megaprobleem en door er niet over te praten, gaat het niet weg. Ik weet dat er dan mensen gaan afhaken, maar ik vind het zo fundamenteel dat we dat onderwerp met elkaar bespreken, dat ik het wel zeg. Na dat debat kwamen er enkele Turkse en Marokkaanse studenten naar me toe. Ik snap heel goed dat het een moeilijk onderwerp is en ze kunnen het zo voelen dat ik ze aanval op een essentieel onderdeel van hun zijn. Maar dat doe ik niet. 45% van de moslim is fundamentalistisch, maar dan heb ik het ook graag over die andere groep van 55%, die net als jij en ik werken, voor onze kinderen zorgen, naar opa en oma gaan, nadenken over onze toekomst.”
,,Wat we moeten doen, is allianties sluiten, juist die groep. Dat we met z’n allen tegen die 45% zeggen: wacht eens even, dit land is zo geweldig omdat we gelijkwaardigheid hebben tussen mannen en vrouwen, omdat homo’s hand in hand op straat kunnen lopen, daar is niet mee te marchanderen. Vervolgens kwam er een gesprek op gang, over radicalisme en fundamentalisme. Dat is goed, dan komen we tot de essentie.”
,,Een blanke studente zei vervolgens dat die aanslag in Parijs niet de islam was. Maar jazeker wel. Dat beaamden de anderen ook. Dit is dus één van de grote problemen in onze maatschappij, de kloof die aan het ontstaan is tussen moslims en niet-moslims. We moeten dat bespreken.”
,,De oplossingen van Wilders zijn radicaal en kunnen niet. Eén van de redenen dat wij het tolerante land zijn, is omdat we vrijheid van godsdienst hebben, omdat je de boeken mag lezen die je wilt lezen. Als je dan zegt dat je de Koran wilt verbieden, hoe ga je dat doen? Bovendien kun je het op internet lezen. Ik wil het over die andere vijftig procent hebben en met die mensen verbinding sluiten. Ik ben het met Wilders eens dat we een probleem hebben, maar ik zie zowel het probleem als de oplossing anders.”
Vier jaar geleden was je een jong, fris en blanco blaadje, maar dan zijn er altijd wel opinieschrijvers die iets van je vinden; in de Volkskrant vond men het zelfs onfris dat je vijf kinderen hebt?
,,Heb ik destijds ook gelezen. Dat zijn zogenaamde links-liberalen. Voor dat soort mensen ben je alleen goed als je vindt wat zij vinden.”
Dan gaat het niet meer over inhoud, maar zo wordt uiteraard regelmatig geprobeerd jou uit je comfortzone en uit je kracht te halen?
,,Tuurlijk. Maar soms krijg je steun uit onverwachte hoek. Want enkele dagen later stond er in diezelfde krant een stuk van een andere journalist, Arnon Grunberg, die precies opschreef wat ik net aangaf.”
‘Wat ik in 2012 over me heen kreeg,
tart elke vorm van verbeelding’
Jullie maken deel uit van een circus; vroeger stond de politiek verder van de burger af?
,,Dat heeft puur te maken met social media. Er zijn meer kranten, onlinemedia, meer tv-programma’s. Je zit dus onder een vergrootglas. De politiek kwam vroeger via de krant bij de mensen en je had op vrijdagavond op tv het gesprek met de Minister President. Dat is niet te vergelijken met nu. Dat was saai. Mijn vader keek het wel.”
,,Nu is het een mediacircus. Maar tegelijkertijd een geweldige manier om naar voren te brengen wat je zelf belangrijk vindt. Jarenlang kon je de Nederlander alleen bereiken via de journalist. Nu heb ik bijna dertigduizend volgers op twitter en op Facebook ook bijna achtduizend. Maar dan is het wel zaak om je privéleven te beschermen.”
,,In 2012 heb ik intuïtief het besluit genomen om de foto’s van onze vijf zoons buiten de media te houden. Wat ik destijds aan media over me heen kreeg, tart elke vorm van verbeelding. Er werd toen tegen me gezegd bij het CDA dat ik er rekening mee moest houden dat de media op me af zou komen, maar zoveel had ik niet verwacht. Gek om van jezelf te zeggen, maar er kwam opeens een relatief jonge, blonde, leuk uitziende moeder van vijf kinderen uit Volendam in de landelijke politiek, die het ook nog kon vertellen. Dat was nieuw. En dan wordt er naar van alles gevraagd. Maar mijn kinderen mogen niet in de vuurlinie komen, dat is me te kwetsbaar.”
Word je daarin gecoacht?
,,Wij krijgen twee keer per jaar mediatraining. Even terugkijken naar recente optredens en vooruitblikken naar volgende optredens. Maar ik heb geen echte coach. Als je kijkt naar de aard van mijn familie: de ‘Cassen’ zijn allemaal ondernemers, met een gigantische zelfspot, aan de kant van mijn vaders familie is eigenwijsheid niet vreemd. Dat helpt me enorm in het politieke- en medialandschap. Dat je met humor naar jezelf kunt kijken. Zoals de Volendammer mentaliteit: ‘wie denk je wel dat je bent? Doe even gewoon’. Dat houd je met je twee voetjes op de grond. Toen ik studeerde en bepaalde woorden bezigde, klonk het al snel: ‘krijgen we kapsones?’ Dus geen kans om naast je schoenen te gaan lopen.”
‘Aan de rits bouwvakkers die ‘s morgens Volendam uitrijdt,
is het niet meer uit te leggen dat ze worden
‘weggeconccureerd’ door Oost-Europeanen’
Waar wil je dat de verkiezingen toe leiden?
,,Dat het CDA de grootste wordt. We zijn klaar met de ‘gebroken belofte-man’. Wilders komt niet met oplossingen, dat zal gaan leiden tot nog meer teleurgestelde mensen. Neem de discussie over het uit de Europese Unie stappen. Kijk eens naar Volendam. Hoeveel bedrijven hebben we hier die mooie en lekkere dingen maken? Hier hebben we een afzetmarkt van 17 miljoen mensen en in Europa 500 miljoen. Alleen al die eenvoudige rekensom. Er moet absoluut iets veranderen. Elke morgen rijdt een rits bouwvakkersbusjes Volendam uit, aan die mannen is het niet meer uit te leggen dat ze worden ‘weggeconccureerd’ door Oost-Europeanen. Zoals je niet kunt verlangen van Noord-West Europese burgers dat ze geld blijven stoppen in Zuid-Europese landen. Als je dat niet verandert, dan verlies je draagvlak voor een Europese Unie. Ik zeg vaak: weten we nog waarom we ooit aan de Europese Unie begonnen zijn? Honderden jaren lang sloegen we elkaars hersenpan in. Als je samenwerkt, doe je dat niet. Ik heb vijf jongens. Het zou me direct raken, als het mis zou gaan. Want Nederland is zo klein. Dus we hebben die Unie nodig, maar wel anders.”
,,Daarnaast maak ik me sterk voor een goede zorg. Er zijn dingen mis gegaan en je wordt knettergek van de regels in de zorg. Zorg begint met aandacht, maar dan moeten de mensen die zorg geven daar wel tijd voor krijgen.”
,,Wat nog belangrijker is: wat verbindt ons met elkaar? Wat maakt ons tot Nederlanders? Daar zijn we met z’n allen het antwoord op kwijt. Maar we kunnen niet met z’n zeventien miljoenen langs elkaar heen leven. Het heeft te maken met doorgeschoten individualisering. De gedachte – liberalisering bij uitstek – dat als iedereen het beste voor zichzelf nastreeft, dat het dan met het collectief ook goed komt, dat is niet zo. Met de bankencrisis als het meest interessante voorbeeld. We moeten dus naar de gemeenschappelijke zaak toe: vaderlands liefde, koningshuis. Daar kun je neerbuigend over doen, maar Koningsdag moeten we koesteren. Als ook de gemeenschappelijke waarden. Gefundeerd op het christendom. Daarvoor hoef je niet gelovig te zijn. Als we elkaar daar weten te vinden, dan komt de gemeenschappelijkheid terug.”
,,Een ander aandachtspunt is de kloof tussen hoger en lager opgeleide. Wij kennen die kloof bijna niet. Ik ben één van de weinige kamerleden met bouwvakkers in zijn familie en vriendenkring. Nederland leeft tegenwoordig ook in dat opzicht langs elkaar heen. Hoog opgeleide mensen krijgen hoog opgeleide kinderen die ontmoeten op aparte scholen en voetbalverenigingen. Ze ontmoeten geen anderen meer. Daarom hebben we de maatschappelijke dienstplicht voorgesteld. Dat hoger en lager opgeleide jongeren door middel van de oorspronkelijke maatschappelijke stages een aantal weken bij elkaar komen en iets samen doen. Hetzij in het leger, hetzij in een verzorgingshuis of het voetbalveld. Dan ontstaat de notie dat je ook de plicht hebt iets terug te geven aan de samenleving. Dat ‘ikke ikke ikke’ verdeelt ons.”
Ambitie tot Minister?
,,Ik ben nooit bezig geweest met wat mijn volgende stap moet zijn. Veel mensen denken dat ik gigantisch carrièregedreven ben. Maar ik ben vooral bezig met wat ik nu doe en daar moet je het beste van jezelf aan geven. Maar als er een kans voorbij komt, dan pak ik ‘m. In dit politieke leven ben je zo afhankelijk van een aantal zaken. Als je de andere lijsttrekkers hoort, zijn ze allemaal bezig met welke poppetjes voor de functies van straks. Zullen we eerst even wachten tot wat de Nederlanders op 15 maart zeggen? En dan zien we wel. Als er dan iets komt, dan zeg ik – afhankelijk van het aanbod – ‘ja’. Ik zou het wel kunnen. Die overtuiging heb ik.”
Zou het CDA kunnen samenwerken met de PVV?
,,Dat hebben we al eens gedaan. Althans, geprobeerd. Dat leidde er toe dat de PVV wegliep en we nog dertien zetels over hadden. Er wordt dan aan ons gevraagd of we kunnen samenwerken, maar die vraag moet je omdraaien. Wilders heeft laten zien dat er met hem niet valt samen te werken. Als je steeds schreeuwt en scheldt, dan geef je eigenlijk aan dat je zelf ongeschikt bent om mee samen te werken. Of ik zelf wel eens iets zeg dat ook anders had gekund? Ja, ik ben ook wel eens scherper dan verstandig is. Ik ben ook maar een mens. Jarenlang bezuinigt de VVD op de ouderenzorg en nog geen jaar geleden kon er nog wel een half miljard af; vlak voor de verkiezingen hoor je opeens dat de VVD 2 miljard euro in de ouderenzorg wil stoppen. Dat druist dan zo tegen mijn gevoel van oprechtheid in, dat ik zei: ‘voorzitter, ik ben hier klaar mee. We hebben allemaal om vijf uur een afspraak en ik ga nu weg’. Werd ik daarna meteen geïnterviewd door Rutger Castricum: ik heb het uitgelegd en aangegeven dat ik ook maar een mens ben.”
Het gaat soms hard tegen hard, ongetwijfeld ook anoniem?
,,Ik krijg veel reacties, ook mails die minder leuk zijn. Zoals rond die kwestie van dat 45% van de moslims fundamentalistisch zijn. Kreeg ik één hele lange mail. Dan reik ik de hand om met elkaar in gesprek te gaan. Je krijgt genoeg over je heen. Dan denk ik altijd aan ome Jaap Buijs, die zei: 8,5 miljoen mensen vinden je misschien leuk en de andere helft niet. Dat hoort erbij en focus jezelf op die eerste groep. Haatmail raakt me niet en als het over de grens gaat, krijg je per direct een block.”
Vragen je kinderen wel eens: ma, vind je het nog leuk?
,,Als ze zien dat ik moe ben. Dan hoor je wel eens: ‘maar jij wil toch werken’. Dan zeg ik: dan stop ik er mee en zit de hele week op jouw nek. Dat willen ze natuurlijk niet. Ik ben hier voor geboren, vind debatteren leuk, of een zaal vol mensen en praten over politiek. Tuurlijk zijn er mindere momenten, absoluut, maar ik vind het geweldig om te doen. Het is een voorrecht.”
