Bewust snacken wint terrein in de gemeente Edam-Volendam
De tijd dat een zakje chips het standaard tussendoortje was, lijkt langzaam voorbij. Steeds meer inwoners van Edam-Volendam grijpen naar alternatieven zoals noten, gedroogd fruit en zaden. Die verschuiving past in een landelijke trend die ook in kleinere gemeenschappen steeds zichtbaarder wordt.
Het Voedingscentrum adviseert al jaren een dagelijkse handvol ongezouten noten als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon. Uit de Voedselconsumptiepeiling van het RIVM bleek dat het notengebruik onder volwassenen gestaag toeneemt ten opzichte van eerdere meetjaren. In de schappen van supermarkten in Edam en Volendam is die ontwikkeling concreet zichtbaar: het aanbod aan ongezouten noten en notenmixen is de afgelopen drie jaar merkbaar gegroeid.
Online speelt die ontwikkeling zich minstens zo sterk af. Webshops die zich richten op pure producten, zoals nootzaak.nl/, zien hun klantenbestand gestaag groeien sinds de oprichting in 2020. Voor veel mensen in de regio rond het Markermeer is het gemak van thuisbezorging een reden om grotere hoeveelheden noten en gedroogd fruit online te bestellen in plaats van in de supermarkt.
Waarom de verschuiving juist nu plaatsvindt
De toegenomen aandacht voor voeding heeft meerdere oorzaken. Sociale media spelen een rol, maar ook het groeiende aanbod in zowel fysieke als online winkels maakt het makkelijker om bewust andere keuzes te maken. In 2025 vernieuwde Albert Heijn in Volendam het versschap, waar noten en zaden prominenter aanwezig zijn dan voorheen.
Sportverenigingen in de gemeente merken het verschil eveneens. Bij RKAV Volendam experimenteerde de kantine afgelopen seizoen met notenmixen en studentenhaver naast de gebruikelijke repen en chips. De kroket bleef onverminderd populair, maar de interesse in alternatieven groeit volgens de vrijwilligers achter de bar stap voor stap.
Op basisscholen in de gemeente valt op dat lunchtrommels er anders uitzien dan tien jaar geleden. Gedroogde abrikozen, cashewnoten en trailmix verschijnen steeds vaker tussen de boterhammen. Het Voedingscentrum moedigt scholen via het programma De Gezonde School aan om aandacht te besteden aan gevarieerd eten, en meerdere scholen in de regio Waterland doen daar actief aan mee.
Hoe online winkels een gat in de markt vullen
Waar bewoners van Amsterdam of Haarlem gemakkelijk bij speciaalzaken terechtkunnen, zijn die in een gemeente als Edam-Volendam schaars. Online shops vullen dat gat effectief. Ze bieden vaak een breder assortiment dan de plaatselijke supermarkt, van macadamianoten en pecannoten tot gedroogde moerbeien en pompoenpitten.
Het bestelgemak speelt een belangrijke rol bij die verschuiving. Een pakket met noten en superfoods wordt doorgaans binnen twee werkdagen bezorgd via diensten als DPD. Voor gezinnen die wekelijks een flinke hoeveelheid gemengde noten verbruiken, werkt het voordeliger om grotere verpakkingen aan te schaffen dan steeds losse zakjes uit het schap te halen. Een online notenwebshop als Nootzaak biedt die grotere formaten standaard aan, met gratis verzending vanaf 45 euro.
Toch blijft de lokale supermarkt voor veel Volendammers het vertrekpunt voor dagelijkse boodschappen. De combinatie van online specialisten en fysieke winkels zorgt er wel voor dat het totale aanbod groter is dan vijf jaar geleden. Wie in 2020 paranoten wilde kopen in Volendam moest behoorlijk zoeken; inmiddels zijn ze zowel in de winkel als via diverse webshops eenvoudig verkrijgbaar.
Lokale initiatieven geven de trend een eigen gezicht
De wekelijkse markt in Edam heeft sinds 2024 een vaste kraam waar noten, zuidvruchten en gedroogd fruit los per gewicht verkocht worden. Klanten kopen er steeds gerichter, zo vertellen marktkooplui aan bezoekers. Waar pinda’s en rozijnen jarenlang de bestellers waren, groeien paranoten, pompoenpitten en gojibessen nu gestaag in populariteit.
Ook bij evenementen in Volendam verschuift het aanbod langzaam maar merkbaar. Tijdens de Kermis in juni 2025 stond naast de traditionele oliebollenkraam voor het eerst een kraam met notenmixen en gedroogd fruit. Het was een bescheiden begin, maar de organisatie bekijkt of het concept in 2026 terugkeert in een grotere vorm.
Vanuit een vissersdorp met een sterke eigen eetcultuur is zo’n verschuiving opvallend. De gerookte paling en kibbeling verdwijnen nergens van het menu, maar daarnaast vinden noten en gedroogd fruit steeds vaker een plek op tafel en in de sporttas. Wie het aanbod van een speciaalzaak als nootzaak.nl vergelijkt met wat er vijf jaar geleden online beschikbaar was, ziet hoe snel die markt zich ontwikkeld heeft.
Eetgewoonten veranderen zelden van de ene dag op de andere. In Edam-Volendam is de verschuiving naar bewuster snacken een geleidelijk proces dat zich afspeelt op de markt, in sportkantines, op schoolpleinen en via het scherm van een laptop. De regio geeft er op eigen wijze invulling aan, met respect voor de lokale tradities die het dorp al generaties lang kenmerken.
Aan het laden ...