‘Van Baar heeft in de oorlog geholpen deze gemeente ‘Judenfrei’ te maken’
Professor dringt wederom aan op naamswijziging
Erik Besseling blijft strijden voor een naamsverandering van de Volendamse Burgemeester van Baarstraat. Afgelopen donderdag sprak deze professor de gemeenteraad voor de tweede keer toe over dit onderwerp. De reden daarvan was dat er intussen wat ontwikkelingen plaatsvonden. Besseling stelt voor dat de lokale politiek nog dit jaar tot een besluit komt over de omstreden straatnaam. ,,Zodat het herdenkingsjaar 2025, met 80 jaar bevrijding, niet zal worden overschaduwd door het eren van een persoon die aan de organisatie van de racistische massamoord op de joden hier heeft meegedaan”, sprak hij.
Besseling schreef het rapport ‘Burgemeester Van Baar en de Jodenvervolging in Edam’, dat de raadsleden digitaal kregen aangereikt. Dit baseerde hij op documenten uit het Waterlands Archief, die zouden ‘aantonen op welke wijze Van Baar als burgemeester meehielp aan de jodenvervolging’.
Het rapport van de onderzoeker werd gepubliceerd in juni 2023. Sindsdien zag hij de lokale volksvertegenwoordiging maar weinig in beweging komen. ,,Wat is er sinds juni 2023 gebeurd? Het college en het presidium hebben over mijn rapport vergaderd, maar de resultaten zijn voor de buitenwacht verborgen gebleven. Het presidium heeft mij laten weten – maar dat is alweer een jaar geleden – dat het denkt aan een vervolgonderzoek ‘in de volle breedte’. Verder wil het de datum van 1 januari 2025 afwachten, omdat dan de oorlogsarchieven (CABR) in Den Haag open gaan, en dan ‘alles openbaar is’ over Van Baar. Dat laatste berust op een misverstand: de betreffende archieven zijn al openbaar, alleen de procedure die toegang verschaft, verandert op 1 januari. Alles over Van Baar is al jaren bekend.”
Uit de communicatie met het presidium van de gemeenteraad maakt hij op dat zijn ‘onderzoek nog een verdere verbreding behoeft’. Besseling kan zich daar – afgaande op zijn toespraak – niet in vinden. ,,Verbreding van wat? Zijn de feiten die nu in mijn rapport staan niet ernstig genoeg? Wat denkt het presidium te bereiken met nog meer historische feiten, nog meer kennis? De feiten die nu bekend zijn, volstaan mijns inziens voor een moreel oordeel over burgemeester Van Baar, over zijn aandeel in de vervolging en deportatie van de Joden in deze gemeente. Bij dit morele oordeel spreekt ook het hart mee. Minister-president Mark Rutte is u voorgegaan. Hij heeft op 26 januari 2020 aan de Joodse gemeenschap excuses aangeboden voor de rol van de Nederlandse overheid bij de jodenvervolging. Het is nu aan u om er voor deze gemeente gevolg aan te geven.”
”Zijn de feiten die nu in mijn rapport staan niet ernstig genoeg?”
De professor is blij met de boodschap die de raad onlangs afgaf, door unaniem afkeurend te spreken over het vermeende toenemende antisemitisme in Nederland. ,,Dat verdient groot respect. De naam Burgemeester van Baarstraat vraagt om eenzelfde krachtige veroordeling. Burgemeester Van Baar heeft in de oorlog geholpen deze gemeente ‘Judenfrei’ te maken, zoals de nazi’s het noemden. Dat feit is niet te rijmen met de eerbewijzen aan hem.”
Besseling stelt voor om een vervolgonderzoek achterwege te laten, mede om daarmee kosten te besparen. Tenslotte wees hij nog op het volgens hem minder goede argument dat de straatnaamswijziging veel geld zou kosten.
,,Omdat de Van Baarstraat een lange straat is, met veel winkels en bedrijven, zou een nieuwe straatnaam in de papieren gaan lopen. Ik moet u zeggen, dat valt reuze mee. Wij zijn gaan tellen, er zijn 19 ondernemingen in de Van Baarstraat, als je een twijfelgeval meetelt, een winkel op een hoek, dan kom je tot 20. Wij hebben ook de wijzigingen van straatnamen in andere gemeenten bekeken. In de plaats Dronten wordt voor de kosten een bedrag van 500 euro ter compensatie aan bedrijven en winkels redelijk genoemd. U kunt dus uitrekenen wat de kosten voor de gemeente zullen zijn als de straat een nieuwe naam krijgt. Het is in onze ogen een gering bedrag, waarmee de gemeente ook tot uitdrukking brengt dat het haar wat waard is de grote smet weg te nemen die de gemeente nu ontsiert.”
Aan het laden ...