Volendam aan de coke
Het verhaal is bijna een cliché geworden. Volendam en cocaïne, dat zijn twee handen op een buik. Althans dat hoort je in kroegverhalen, je leest het in tijdschriften, en elke keer als er weer een schandaal in de Nederlandse muziekwereld opduikt, valt de naam van het vissersdorp. Maar klopt dat beeld eigenlijk nog, of is het vooral een verhaal dat zichzelf in stand houdt?
Waar komt het verhaal vandaan
De link tussen Volendam en cocaïne gaat terug tot de jaren negentig, toen de lokale muziekindustrie explodeerde. Palingsound-artiesten werden landelijk bekend, er kwam geld binnen, en met dat geld kwam ook een uitgaanscultuur die weinig verborgen bleef. Verschillende bekende Volendammers spraken in interviews openlijk over hun gebruik, wat het beeld versterkte dat drugs bij het dorp horen zoals de haven en de klederdracht. Journalisten grepen het verhaal aan, want een pittoresk vissersdorp met een geheime drugscultuur leest nu eenmaal lekker weg.
Is het alleen Volendam
Onderzoekers die kijken naar drugsgebruik in Noord-Holland zien een genuanceerder beeld. Cocaïnegebruik is de afgelopen decennia flink gestegen in heel Nederland, en dorpen als Marken, Edam en zelfs delen van West-Friesland laten vergelijkbare patronen zien als Volendam. Wat Volendam anders maakt, is niet zozeer de omvang van het gebruik, maar de zichtbaarheid ervan. Een hechte gemeenschap waar iedereen elkaar kent, praat nu eenmaal makkelijker over wat er speelt dan een anonieme buitenwijk. Die openheid wordt vervolgens verward met een uitzonderlijk hoog gebruik, terwijl de cijfers dat niet altijd bevestigen.
En de andere drugs en alcohol
Wat onderbelicht blijft, is dat alcoholgebruik in Volendam net zo goed een aandachtspunt is, misschien wel meer dan cocaïne. De kroegcultuur is stevig verankerd in het dorp en jongeren groeien op met een omgeving waarin drinken normaal gevonden wordt. Andere drugs, zoals xtc of ghb, lijken relatief minder aanwezig te zijn dan in uitgaansgebieden elders in het land, al is daar weinig hard onderzoek naar gedaan. Het beeld van Volendam als cocaïnedorp overschaduwt dus een breder patroon van middelengebruik dat minstens zo hardnekkig is.
Hulp zoeken, waar dan ook
Wat opvalt in gesprekken met hulpverleners, is dat de plek waar iemand vandaan komt weinig zegt over de kans op herstel. Sommige mensen kiezen bewust voor behandeling ver van huis, juist om los te komen van de sociale druk van een hechte gemeenschap als Volendam. Zo zoeken sommigen hun heil bij een afkickkliniek Thailand, waar de afstand en het andere klimaat helpen om patronen te doorbreken. Anderen kiezen voor een verslavingskliniek zuid-afrika, met een vergelijkbare gedachte achter die keuze. THE YOUTURN, een bekende naam in de Nederlandse verslavingszorg, ziet dat cliënten uit hechte gemeenschappen zoals Volendam vaak baat hebben bij die afstand tot hun vertrouwde omgeving.
Het verhaal van Volendam en cocaïne is dus niet helemaal onwaar, maar wel onvolledig. Het dorp is geen uitzondering, eerder een spiegel van een landelijk probleem dat toevallig extra zichtbaar is door de hechte gemeenschap. Bij THE YOUTURN weten ze inmiddels dat verslaving zich niet aan dorpsgrenzen houdt, en dat hulp zoeken soms het beste werkt op flinke afstand van huis.
