Een rijksmonument als geen ander

Eeuwenoud Edams pand duurzamer dan nieuwbouwwoning

Door: Chris Bond

In één van de eeuwenoude hofjes in Edam staat een geheel duurzame woning, het huis van Wim van den Essenburg en zijn echtgenote. Het is een van de weinige rijksmonumenten in Nederland met een energielabel A. Om die titel te behalen ging een hoop werk aan vooraf, zo vertelt Wim. Zijn historische pand werd in 1702 gebouwd als timmerloods. En die bestemming zou het voor ruim 250 jaar behouden. Tot de gemeente het in 1965 besloot te renoveren tot een kantoorpand. „Zo’n tien jaar geleden was het de bedoeling dat hier ambtenaren zouden gaan werken”, vertelt de huidige bewoner. Toch verkocht de gemeente het pand even later aan een projectontwikkelaar. Na een aantal jaren doorbijten kon Wim het gebouw drie jaar geleden eindelijk kopen. „Zo ben ik er terecht gekomen”, zegt hij glimlachend „de volhouder wint.”

Wim en zijn vrouw hadden bij voorbaat al het plan de woning duurzaam te maken. Dat leek Wim een leuke uitdaging, omdat hij een achtergrond heeft in de duurzaamheid. Twaalf jaar lang was hij directeur groene energie bij energiebedrijf Nuon, waar hij van dichtbij de ontwikkeling van de groene energiemarkt meemaakte. Zo wist hij precies waar hij zich aan brandde. „Ik besloot het project ook wel aan te gaan omdat ik bepaalde principes heb. Echt de wil om hier een duurzame woning van te maken, dat zette ons er ondanks alle stappen toe om door te gaan”, zegt Wim.

De Van den Essenburgen woonden al langer in een historisch rijksmonument, maar dit keer besloten ze het anders aan te pakken. Ze wilden het pand geheel duurzaam maken. Dat vergde het nodige plannen, gezien rijksmonumenten op een tal van verschillende manieren door de wet beschermd zijn. Strenge regels bepalen onder andere dat de buitenkant van het gebouw niet aangetast mag worden. Daarbij stond er nog een hoop werk voor de boeg. „De verbouwing was net zo veelomvattend als de bouw van een nieuw huis”, zegt Wim. ,,Het begon allemaal met isoleren, waarna er aan de verwarming werd gewerkt en ten slotte ook nog een ventilatiesysteem moest worden geplaatst.”

„Het verduurzamen van een woning heeft een aantal valkuilen”, vervolgt Wim. ,,De eerste en meest voor de hand liggende stap is dat je de woning gaat isoleren, dat hebben wij dus ook gedaan. Volledig isoleren maakt een woning ‘kierdicht’, wat betekent dat het dusdanig geïsoleerd is dat er geen koude lucht – ook niet door een kiertje – naar binnen kan. En omdat zo ook het vocht niet door de wanden heen weg kon, hadden wij een ventilatiesysteem nodig.”
Dat hypermoderne ventilatiesysteem zorgt ervoor dat warme lucht en vocht uit de woning worden gezogen en een pomp tegelijkertijd buitenlucht naar binnen pompt.
Maar omdat dat betekent dat je warme lucht naar buiten blaast en koude lucht naar binnen zuigt, worden de warme en koude lucht bij een warmtewisselaar langs elkaar geleid. Zo verwarmt de warme lucht de koude lucht en gaat vrijwel niets aan warmte verloren tijdens de ventilatie. „Dit systeem zorgt ervoor dat de lucht in ons huis alsnog wordt ververst. Hadden we dit niet gehad, dan konden we binnen een half jaar champignons kweken op zolder”, lacht Wim.
De isolatie van de woning was echter geen fluitje van een cent, daar ging een hoop werk aan vooraf. „We hebben alle muren vijftien centimeter naar binnen gebracht omdat we aan de buitenkant van een rijksmonument niets mochten aanbrengen. Om diezelfde regel konden we het enkelglas aan de buitenkant ook niet vervangen.” Maar ook daarvoor werd een oplossing gevonden. „We hebben daarom achterzetramen geplaatst. Die ramen zijn net zo groot als de kozijnen aan de buitenkant, dus zijn ze helemaal niet te zien van buiten. Zo houden we alsnog de warmte binnen”, zegt de verduurzamer trots.

Doordat alle verduurzaming binnen moest worden geplaatst, verloor Wim wel wat ruimte in het huis. Naast de muren die naar binnen werden geplaatst en het plafond dat vijftien centimeter werd verlaagd, waren het vooral de machines van het ventilatiesysteem en van de verwarming die een plek moesten krijgen in het eeuwenoude pand. „We hebben een warmtepomp in een schuurtje staan achter ons huis en nog twee machines op de overloop op de eerste verdieping. De verwarming gaat via waterleidingen onder vloer door en het circuit aan leidingen van de machines gaat achter de knieschotten langs. Zo heb je een heel buizensysteem in je huis”, licht Wim toe.

‘Met de energieprijzen van nu is het wel een goede beslissing geweest’

En hoewel mensen niet raar opkijken van de enorme investering die nodig was om de verduurzaming te realiseren, is het wel verbazingwekkend dat de complete renovatie binnen een half jaar heeft plaatsgevonden. Het succesvolle eindresultaat maakte dat het pand een bijzondere trekpleister was op Open Monumentendag. „Omdat we voorheen ook al in een historisch pand woonden, hebben we al vaker meegedaan aan Open Monumentendag. Het was in de jaren hiervoor dan altijd van ‘wat woont u mooi’, ‘wat een leuke keuken’ of ‘wat een mooie oude stenen’. Maar toen we vorig jaar opnieuw onze deuren openden, ging het gesprek ineens niet meer over ‘die mooie stenen’, nu wilde iedereen weten hoe wij dat hadden aangepakt, die verduurzaming van een oude woning. De gesprekken waren in één klap omgeslagen.” En dat komt ook wel door de energieprijzen van vandaag de dag, suggereert Wim. ,,Die torenhoge energieprijzen hebben veel invloed op de verduurzaming in ons land. Mensen die vroeger echt niet dachten wat te gaan doen, beginnen met de prijzen van nu ook wel stappen te overwegen om hun woning te verbeteren. Zo heeft de crisis op dat gebied wel enig positief effect.”

Met de installatie van deze innovaties maakte Wim een ruim driehonderd jaar oud pand net zo duurzaam en toekomstbestendig als huizen in hedendaagse nieuwbouwwijken. „Als bewoner zal ik deze investering niet zo gauw terugverdienen, zoals je met zonnepanelen kan. Maar met de energieprijzen van nu is het wel een goede beslissing geweest”, sluit Wim af.

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel

Ondergedompeld in de wereld van strips

Van jonge liefhebber tot oude verzamelaar

Door: Chris Bond

Hans Geusebroek werd in 1940 geboren in Amsterdam, waar hij zijn jeugdherinneringen maakte. De 82-jarige stripboekenverzamelaar herinnert zich zijn eerste aanraking met strips als de dag van gisteren. „Als kind van zeven jaar was ik gek op het stripblad ‘Doe Mee!’”, vertelt Hans nostalgisch. „Dan stond er bij Theater Tuschinski vaak een mannetje bij het portier met een rieten slagersmand vol oude stripbladen zoals de Zondagsvriend, Kuifje, Bravo en Doe Mee!. Ik was weg van de gekleurde strips en mocht er van mijn moeder altijd een paar kopen.” Aan twee specifieke stripseries raakt de jonge stripliefhebber helemaal verknocht: Tom Poes en Olivier B. Bommel van schrijver en tekenaar Marten Toonder. „Ik was zo getroffen door de tekeningen van Toonder in Doe Mee!, dat daar toen mijn verzamelwoede is begonnen. Die man heeft me al die tijd zo gefascineerd.”

Jaren later zou Hans bij een assurantiemakelaarskantoor komen te werken, waar hij de tussenpersoon was tussen verzekeraars en bedrijven. Niet de plek om je te ontplooien als liefhebber van stripverhalen zou je zeggen, maar niets bleek minder waar: het was dé plek waar de Amsterdammer zich zou ontplooien tot verzamelaar. „Bij het makelaarskantoor hadden we nogal wat klanten uit de filmindustrie en de tekenaarswereld”, blikt Hans terug. „Mijn baas onderhield daarom contact met Marten Toonder. Op een dag kwam mijn werkgever naar mij toe en zei: ‘‘Geus’, die artistieke wereld is meer voor jou. Ik heb wel contact met die Toonder, maar ik vind het allemaal te lollig’.”

En zo werd Hans de contactpersoon voor producenten uit de film- en stripwereld. En dat vond hij niets minder dan fantastisch. Hij hield zich bezig met de verzekeringen van verschillende mensen uit de wereld waar hij zo van hield. Op een gegeven moment kwam hij zelfs bij zijn idool Marten Toonder over de vloer. „Ik kon eindeloos praten met die mensen en leerde zo hun vak kennen. Wanneer nieuwe producenten op zoek waren naar een verzekeraar, stuurden collega’s hen direct door naar mij. Ik was echt betrokken bij die wereld. En doordat ik zo betrokken was, werd ik ook uitgenodigd voor premières!”, zegt hij trots.

Zo speelde Hans als assurantiemakelaar bijvoorbeeld een belangrijke rol bij de afloop van de Brand in Kasteel Nederhorst den Berg, waar Toonder Studio’s gevestigd was. De brand die in 1971 uitbrak in het kasteel vernietigde en beschadigde grote delen van de archieven van deze film- en stripstudio. Hierbij ontstond in de dagen die volgden een opvallende situatie door verzamelaars, herinnert Hans zich nog al te goed. „De brandweermannen gooiden tijdens het blussen van de brand alles naar buiten, in grote containers. Ook werk dat nauwelijks beschadigd was kwam op die hoop terecht. En daar maakte stripfanaten gebruik van. Er waren mensen die in die containers klommen en bijzondere tekeningen mee naar huis namen.” Hoewel Hans die verhalen met jaloezie moest toehoren, brandde hij zich er niet aan. ,,Ik was daar als de tussenpersoon, het had niet gepast geweest als ik hetzelfde had gedaan”, lacht hij.

Het werk van Marten Toonder werd tijdens de jaren ’60 en ’70 enorm populair. Zijn verhalen werden zelfs in verschillende landen uitgegeven. Nederlandse strips werden verkocht in België en vertaald in het Duits, Frans, Noors en in nog veel meer talen. Zo kwamen even later ook deze buitenlandse edities in de handen van de stripliefhebber terecht. „Ik had altijd Nederlandse strips verzameld en kwam zodoende in contact met de verzamelaarswereld. Die verzamelaars lieten mij de buitenlandse ‘Tom Poezen’ zien, en als je eenmaal in zo’n clubje zit dan kom je nog veel meer edities tegen.” Hans’ werk voor de stripwereld bood hem de kans nauw betrokken te blijven bij de uitgaves van nieuwe werken. Het was voor hem de ideale plek om te werken. „Ik kon werken in de wereld waar mijn interesse lag, ik voelde me er echt thuis.”

Vandaag de dag staan stripboeken in alle talen in de vele boekenkasten van zijn appartement. Toch ontstaat er geen laag stof op de kaften van zijn authentieke strips, want Hans leest ze nog altijd trouw. „Ik heb verschillende edities in het Zeeuws, Gronings, Fries en Limburgs. Ik vind het hartstikke leuk om zo’n Limburgs boekje naast een Nederlandse tekst te leggen. Probeer het maar eens te lezen. Die twee zijn qua tekst bijna niet te vergelijken!”

Ondanks zijn passie is de 82-jarige verzamelaar waarschijnlijk niet eens de meest fanatieke stripliefhebber die ons land rijk is. Samen met vele andere liefhebbers is Hans lid van de Marten Toonders Verzamelaars Club. Zo houdt hij zijn kennis over de stripwereld op peil. „Het zijn over het algemeen wel allemaal oudere mensen, maar die boven de tachtig worden al schaars”, lacht hij. ,,De stripwereld is een omvangrijke wereld, met zoveel mooie verhalen. Het is ook wel jammer dat jongeren er tegenwoordig minder vaak kennis mee maken. Dat vind ik zonde, maar mag je dat verlangen? Ik weet het niet”, zegt Hans voorzichtig.
De vereniging is in elk geval nog altijd actief en fanaten ontmoeten elkaar regelmatig bij bijeenkomsten op ‘Toonderdagen’ of ‘Bommeldagen’, waar stripliefhebbers massaal op afkomen. „Daar wordt nog een hoop werk te koop aangeboden en wordt ook onderling gehandeld. Daar zie ik vooral leeftijdsgenoten, maar zeker ook nog wel eens ouders die hun kinderen meenemen.”

Zo wordt de stripwereld nog gedragen door fanatieke verzamelaars die weg zijn van de ludieke verhalen en schitterende tekeningen. De verzamelaars hebben kasten vol bijzondere werken en moeten oppassen dat ze hun collecties niet meer verder uitbreiden. Want, zegt Hans: „Ik geef regelmatig m’n dubbele strips weg aan mijn kinderen. Ik woon in m’n eentje, maar ik heb er bijna geen plek meer voor!”

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel

Dagbesteding in lege lokalen Petrusschool voor gevluchte kinderen

Tot die tijd wordt dagbesteding aangeboden aan de kinderen, die afkomstig zijn uit (oorlogs)gebieden als Eritrea, Somalië, Afghanistan en Ethiopië. Enkele vluchtelingen verblijven inmiddels negen maanden in de tenten, anderen vier weken. Onder hen bevinden zich ook kinderen waarvan familieleden betrokken waren bij de aardbevingen. Voor de getraumatiseerde kinderen wordt een eigen kleine vertrouwde omgeving – apart van de andere leerlingen – gerealiseerd bij de Petrusschool, waar zij ondersteuning krijgen van enkele vrijwilligers: gepensioneerde leerkrachten, een theaterdocente en een trauma-deskundige met onderwijservaring.
Reden voor de nieuwe verlenging van de crisisopvang is het aanhoudende tekort aan geschikte opvangplekken voor vluchtelingen in Nederland. Rijksoverheid en het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) hebben meer tijd nodig om het beoogde transitieplan uit te voeren. De betrokken gemeenten Edam-Volendam en Purmerend hebben de organisatie van de 450 asielzoekers die op het bedrijventerrein in de Baanstee-Noord verblijven inmiddels overgedragen aan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Beide gemeenten blijven wel ambtelijke ondersteuning bieden bij de asielzoekersopvang.

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel

Gloednieuwe schoolbibliotheek in de St. Petrusschool

,,We zijn begonnen met het wegdoen van heel veel oude boeken”, zegt Saskia Delforterie, de medeontwikkelaar van de bieb. ,,Naast het aanschaffen van heel veel nieuwe boeken zijn we begonnen met meubels kiezen om de bibliotheek praktisch, maar ook aantrekkelijk te maken voor leerlingen.”

Schooldirecteur William Zwarthoed: ,,We hopen dat kinderen veel meer gaan lezen, want dat helpt niet alleen om hun spelling en leesvaardigheid te verbeteren, het bevordert ook hun inlevingsvermogen in andere mensen. Ik zeg weleens: ‘een boek is als een poort naar wijsheid’.”

De school leidt leerlingen van groep zeven en acht op om de boeken te mogen uitlenen aan andere leerlingen. Hiermee hoopt de school ook te zorgen dat kinderen verantwoordelijkheid voelen en sociale vaardigheden opbouwen door elkaar te helpen met bijvoorbeeld het uitzoeken van een goed boek. Om voor ouders en anderen bekend te maken wat de school te bieden heeft, komt er binnenkort nog een video over de bibliotheek.

Fotogalerij

Tip de redactie!

Gemakkelijk via mail!

Deel dit artikel