Op een doordeweekse avond in Volendam klinkt in het koorhuis aan de Meerstraat een vertrouwd geluid: kinderstemmen die meerstemmige muziek oefenen. Het is een traditie die al 65 jaar standhoudt. Het koor bracht kinderen discipline bij, gaf hen vriendschappen die nooit meer verdwenen en leverde zelfs de eerste stappen voor artiesten die later landelijke bekendheid verwierven.

De gemiddelde vakantieganger pakt het vliegtuig of stapt in de auto richting de Alpen. Maar drie Volendammers hadden andere plannen. Kevin Koning (35), Peter Sondag (37) en Jaap Kes (34) besloten op de brommer te stappen voor wat ze zelf ‘Operation Schnitzel’ noemden: een tocht van 1650 kilometer, van hun thuisdorp naar het Oostenrijkse Brixen im Thale.

Voor de zeven- en zesjarige dochters van Nick Buter begint de schooldag steevast met een riskant avontuur. Wie in de ochtendspits bij het stoplicht tegenover de apotheek aan de Herculeslaan staat, ziet het gebeuren: kinderen wachten netjes tot het voetgangerslicht op groen springt, maar terwijl zij oversteken, schieten auto’s, bussen, fietsers en fatbikes soms doodleuk door rood. ,,Een kind gaat lopen als het groen is, dat zien ze als veilig,” zegt Buter. ,,Maar dat is het dus niet.”

Na vijf jaar stilte klinkt er opnieuw muziek uit de oefenruimte van AlascA, de Volendamse band die ooit de grote zaal van Paradiso aandeed, door Engeland, Italië en Duitsland toerde en zelfs in het voorprogramma van Sinéad O’Connor stond in Newcastle. Voor frontman en gitarist Frank Bond voelt de comeback als een natuurlijke stap. ,,Dat eerste moment samen was alsof we nooit waren gestopt. Ik heb in de tussentijd met veel anderen gespeeld, maar die klik die ik met Ferry, Louis en Martin heb, is uniek.”

De kermis staat weer voor de deur, en dat betekent niet alleen attracties en Heineken-auto’s. Voor de derde keer organiseren de NIVO en kermisliefhebber Ed Guyt de prestigieuze uitreiking Kermispak van het Jaar. In 2023 trokken de verkeerspionnen aan het langste eind, vorig jaar gingen de Jessica Schilders met het goud naar huis. Wie dit jaar het felbegeerde predicaat weet te veroveren, blijft nog een mysterie. ,,Vrienden- en vriendinnengroepen zijn al weken druk met de meest creatieve en komische outfits,” vertelt Ed. ,,Het hele jaar door word ik al aangesproken door mensen die er alles aan gaan doen om nummer één te worden. Ik ben razend benieuwd naar wat ze dit jaar hebben bedacht.”

Volgens een studie van de Universiteit van Oxford hebben mannen minstens twee ‘mannenavonden’ per week nodig om mentaal en fysiek een beetje overeind te blijven. Wedstrijdje kijken, pilsje drinken, sterke verhalen vertellen – geen luxe, maar pure noodzaak. Voor ons mannen is dit niks nieuws onder de zon. Maar fijn dat er nu wetenschappers zijn die het officieel kunnen onderbouwen, zodat je thuis niet meer hoeft uit te leggen waarom je op dinsdagavond met de mannen naar De Molen gaat.

Géjf mêin ’n nuwe àutô, liefst van ’n tòn of vier,
mit vellege van bladgàud, véjr extra rêiplezier.
Dâirméj rêi ik làngs de ave, ôk al stân ik in de min,
dan êb ik alles as de buurman, joa dan êb ik pas me zin.

Elke liefhebber weet waar deze poëzie vandaan komt: Moekookeh van De Snelle, oftewel Kees Snoek. In 1999 overviel hij Volendam met dit humoristische, licht cynische lied. 26 jaar later is het uitgegroeid tot cultklassieker, meegezongen door jong en oud – zelfs door generaties die er niet mee zijn opgegroeid.

Black en Vlek, ooit gevreesd door elk knaagdier in Volendam, slijten nu hun oude dag tussen de volkstuintjes van Tuinvreugde. Achttien jaar geleden werden de twee hoogbejaarde broers door Tiny de Lange-Tol (70) en haar man Gerard aangesteld om het knaagdierprobleem in het gebied aan te pakken. Inmiddels zijn ze tien jaar met pensioen als jagers, maar hun rol als waakzame poortwachters van de tuinen nemen ze nog altijd bloedserieus. Een aai over hun kop, genieten van de warmste zonnestralen, scherp in de gaten houden wie het terrein betreedt, en af en toe een kattensnoepje scoren – zo ziet hun dagelijkse routine eruit. 

In Volendam trekken tijdens de kermis mannen in spijkerbroeken die je in termijnen moet afbetalen, en vrouwen met meer juwelen en glitters dan wettelijk is toegestaan, massaal richting de Dijk om hun bestaan voor een paar dagen te verdrinken in bier en shotjes. Aan de andere kant van het Derde Klaphek staat een echtpaar in alle kalmte dobbelstenen van paaltjes te gooien. Ben en Astrid Gunther: geen stel dat bij de eerste Hazes-medley arm in arm in een plas lauw bier belandt, maar keurige Edammers die er oprecht blij van worden als er weer een nieuwe generatie jongeren zich inschrijft voor het steenwerpen. Terwijl in Volendam de kermis een luidruchtige veldslag tegen de lever is, blijft Edam vasthouden aan spelletjes die ogen alsof ze in 1843 door een notaris tijdens zijn lunchpauze zijn bedacht. En toch lichten de ogen van Ben op: ,,Je zou denken dat die oudhollandse spelletjes allang uitgestorven waren, maar ieder jaar melden zich nieuwe jongeren. Het is gewoon hartstikke gezellig – en blijkbaar precies waar mensen behoefte aan hebben.”

Twintig jaar geleden veroorzaakte een pallet cd’s een volksoploop in Volendam. Doosjes Dansen op de Dijk verspreidden zich razendsnel door het dorp – op slagerstoonbanken, in autoradio’s, onder armen geklemd. Binnen een dag leek het hele dorp hetzelfde album te draaien. Het debuutalbum van de 3JS was een gedurfde mix: Nederlands en Engels door elkaar, aangevuld met hier en daar een door Jaap de Witte gebrouwen boerendialect. De drie schakelden moeiteloos tussen vunzige boerenrock en intieme akoestische ballades, van virtuoos gitaarspel tot de zomerse gezelligheid van De Zomer Voorbij. Het album werd zonder commerciële druk gemaakt, bedoeld voor niets meer dan het eigen dorp – en is misschien juist daardoor zo geliefd. Nu, precies twee decennia later, kijken Jan Dulles, Jaap Kwakman en Jaap de Witte terug op hun eerste stappen als 3JS.