Vandaag zijn we gesloten.

All posts by De redactie

Eetbare planten in de Eilandspolder

  

Op zaterdag 16 mei organiseert IVN Waterland een excursie in de Eilandspolder.                                                                                                                                                                               

We gaan in het Uilenbosje en omgeving op zoek naar eetbare wilde planten. Ben je benieuwd welke wilde planten, die je misschien elke dag ziet, eetbaar zijn? Vind je het leuk om te ontdekken wat voor lekkers je er van kunt maken? Dan is deze excursie echt iets voor jou. Door middel van kijken, ruiken en proeven zoeken we onder leiding van ervaren gidsen Janneke en Nel naar deze planten. Zij bevatten in het voorjaar hoge concentraties vitaminen, mineralen en andere goede stoffen, van oudsher de aanvulling op een karig wintermenu. De gevonden planten worden verwerkt tot een hapje en een drankje.                                             

Het is verstandig dichte schoenen en een lange broek  aan te trekken, omdat we soms door hoge planten lopen.

We verzamelen bij het Uilenbosje, Dwarsweg/Ringdijk, nabij de vogelhut, tussen West-Graftdijk en Graft.  De excursie start hier om 11.00 uur. Om 13.00 uur sluiten wij af.

Meenemen: kopje, bord, bestek en schaar. Aanmelden (verplicht) bij Janneke van Dalen, sint-jan@quicknet.nl of tel. 0299-671618.  Wees er snel bij: er kan maar een beperkt aantal mensen mee.    Kosten: € 2,50 per persoon; IVN-leden en donateurs gratis. Voor meer informatie: www.ivn.nl/afdeling/Waterland.

IVN Waterland

Geen tijd voor planten? Zo haal je toch groen in huis

 

Je wilt een gezellige en rustige sfeer in huis, maar echte planten verzorgen lukt simpelweg niet altijd. Misschien vergeet je ze water te geven, krijgen ze te weinig licht of sneuvelen ze na een paar maanden. Herkenbaar? Dan is er een oplossing die steeds populairder wordt: kunstplanten. Steeds meer mensen ontdekken hoe makkelijk het is om groen in huis te halen zonder het onderhoud dat bij echte planten hoort.

Ook in Wieringen en omgeving groeit de interesse. Webshops zoals https://gezondengezellig.nl/ spelen daarop in met een uitgebreid aanbod kunstplanten die nauwelijks van echte planten te onderscheiden zijn.

Waarom kunstplanten steeds vaker in huis staan

Veel mensen kiezen tegenwoordig bewust voor kunstplanten. Dat heeft meerdere redenen.

Allereerst scheelt het tijd. Je hoeft geen water te geven, niets te snoeien en je maakt je geen zorgen over de hoeveelheid zonlicht. De plant blijft er gewoon goed uitzien.

Daarnaast blijft een kunstplant altijd mooi groen. Waar echte planten in de winter soms bladeren verliezen of verkleuren, houdt een kunstplant het hele jaar dezelfde frisse uitstraling.

Ook kun je kunstplanten overal neerzetten. In een badkamer zonder ramen, een donkere hal of een kantoorruimte met weinig daglicht. Je hoeft geen rekening te houden met de plek in huis.

Voor mensen met allergieën is het bovendien een prettig alternatief. Omdat kunstplanten geen pollen verspreiden, ervaar je geen klachten zoals bij sommige echte planten.

Ideaal als je een druk leven hebt

Veel huishoudens combineren werk, sport, kinderen en sociale afspraken. In zo’n volle agenda is het fijn als je interieur weinig onderhoud vraagt.

Kunstplanten zorgen voor sfeer zonder dat je er omkijken naar hebt. Je hoeft geen potgrond te vervangen en er liggen geen bladeren op de vloer. Dat maakt het ook praktisch in huizen met jonge kinderen of huisdieren.

Werk je regelmatig thuis? Dan helpt een groene omgeving om je werkplek rustiger en prettiger te laten aanvoelen. Een plant op je bureau of in de hoek van de kamer geeft direct meer sfeer.

Ook voor ouderen is het een comfortabele oplossing. Je geniet van een groene uitstraling in huis zonder dat je hoeft te bukken, tillen of water te geven.

Zo kies je kunstplanten die goed bij je interieur passen

Wil je kunstplanten in huis halen, dan helpt het om bewust te kiezen.

Kijk eerst naar het formaat. Een grote plant staat mooi in een lege hoek van de woonkamer. Kleine planten werken goed op een kast, vensterbank of bijzettafel.

Gebruik daarnaast natuurlijke materialen. Zet de plant bijvoorbeeld in een keramieken pot of een mand van rotan. Daardoor oogt het geheel warmer en realistischer.

Speel ook met verschillende hoogtes. Een combinatie van lage en hoge planten maakt een ruimte levendiger.

Probeer tot slot niet te veel planten in één ruimte te zetten. Met een paar goed gekozen plekken creëer je vaak een rustiger en stijlvoller effect.

Wil je zelf ontdekken hoe eenvoudig groen kan zijn?

Ben je benieuwd hoe kunstplanten in jouw interieur passen? Bekijk dan het aanbod op https://gezondengezellig.nl/collections/kunstplanten en laat je inspireren. Zo breng je eenvoudig meer groen in huis, zonder dat het extra tijd of onderhoud vraagt.

 

Thuiswerken in Edam-Volendam: zo voorkom je dat je de hele dag blijft zitten

Sinds de pandemie werkt een aanzienlijk deel van de beroepsbevolking regelmatig vanuit huis. In een gemeente als Edam-Volendam, waar veel inwoners dagelijks naar Amsterdam of Purmerend reisden, viel met het thuiswerken ook de beweging van het woon-werkverkeer weg. Die fietsrit naar het station of wandeling naar de bushalte bleek voor velen de belangrijkste bron van dagelijkse lichamelijke activiteit.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2023 bijna de helft van de Nederlandse werknemers minstens een dag per week thuiswerkte. Wat in eerste instantie tijdwinst opleverde, heeft een keerzijde. Zonder bewuste tegenmaatregel zit een thuiswerker gemiddeld twee uur per dag meer dan iemand die naar kantoor gaat.

Wie bijhoudt hoeveel stappen er op een thuiswerkdag worden gezet, schrikt vaak van het resultaat. Veel mensen komen niet verder dan 3.000 tot 4.000 stappen, terwijl 7.500 tot 10.000 als gangbare richtlijn geldt. Voor meer informatie over het aantal stappen dat bij verschillende leeftijden en leefstijlen passend wordt geacht, bestaan inmiddels uitgebreide overzichten.

Wat het gemis aan loopminuten concreet oplevert

Een gemiddelde volwassene zet per kilometer ongeveer 1.300 stappen. Wie op een werkdag het huis niet verlaat, mist al snel vijf tot zes kilometer aan natuurlijke beweging. Over een werkweek van vijf dagen gaat het dan om zo’n dertig kilometer die simpelweg verdwijnt uit het dagritme.

In Edam-Volendam zijn de omstandigheden voor buitenbewegen juist bijzonder goed. De dijkwandelingen richting Marken, het Zuideinde en de paden langs het IJsselmeer bieden routes die in veel andere gemeenten ontbreken. Toch laten gegevens van het RIVM zien dat ook inwoners van groene gemeenten minder bewegen dan tien jaar geleden, mede door veranderde werkpatronen.

Bewegen dat past bij een volle agenda

De uitdaging zit niet in motivatie maar in tijd. Veel thuiswerkers in de regio combineren hun baan met het wegbrengen van kinderen naar basisscholen in Edam of Volendam, boodschappen en huishoudelijke taken. Een uur hardlopen past daar zelden tussen.

Juist daarom wint het concept van bewegen tijdens het werken aan populariteit. Lopend bellen, staand vergaderen of wandelen op een compacte loopband onder een bureau zijn methoden die geen apart tijdsblok vereisen. De webshop Dreaver.nl, opgericht door Jort Kuilboer vanuit Amsterdam, speelt hierop in met loopbanden die specifiek voor thuisgebruik zijn ontworpen en een geluidsniveau onder de 50 decibel hebben.

Het idee is simpel: als je toch acht uur achter een laptop zit, kun je een deel van die uren ook lopend doorbrengen. Gebruikers melden dat ze op die manier 8.000 tot 12.000 stappen per dag halen zonder extra tijd te investeren. Het dagelijkse aantal stappen stijgt aanzienlijk wanneer wandelen onderdeel wordt van de werkroutine in plaats van een aparte activiteit.

Lokale mogelijkheden en slimme combinaties

Voor inwoners van de gemeente Edam-Volendam liggen er kansen in het combineren van buiten- en binnenoplossingen. Een ochtendronde over de Zeedijk van twintig minuten levert al zo’n 2.500 stappen op. Wie dat aanvult met een uur wandelen op lage snelheid tijdens het beantwoorden van e-mails, zit al halverwege de dagelijkse richtlijn.

Sportverenigingen als VV RKAV Volendam en de lokale wandelgroepen bieden sociale manieren om in beweging te blijven. Maar niet iedereen wil of kan op vaste tijden ergens zijn. De groei van compacte loopbanden, die ingeklapt slechts 13 centimeter hoog zijn en onder een bank passen, laat zien dat er ook behoefte is aan flexibele alternatieven voor dagen waarop je het huis niet uitkomt.

Via het lokale sportakkoord investeert de gemeente Edam-Volendam sinds 2022 in initiatieven die dagelijkse beweging stimuleren, van beweegmaatjes voor ouderen tot wandelroutes langs scholen. Dat soort programma’s richt zich steeds vaker op de uren tussen negen en vijf, precies het moment waarop thuiswerkers het langst stilzitten. Of je nu de dijk op gaat of binnenshuis loopt op een walking pad: de opties vragen minder tijd dan de meeste mensen denken.

Na een metamorfose heropent de winkel met een frisse, luxe uitstraling

Topsy: 45 jaar mode, 30 jaar Peter en Roos – en nog altijd in beweging

Achter de deur van Topsy in de Zeestraat schuilt een ruimte die steeds meer de uitstraling krijgt van een luxe warenhuis. Na de recente metamorfose wordt dat gevoel alleen maar sterker. Complete collecties van kwaliteitsmerken, een verse cappuccino binnen handbereik en een ontspannen sfeer. Een winkel als uitje, zoals Peter en Roos Groot het zelf noemen. ,,Je kunt hier rustig zelf door de rekken struinen,” zegt Roos. ,,En anders is er altijd iemand die helpt. Het moet vooral gezellig zijn. Geen druk, geen gedoe.”

Het is een formule die al decennialang werkt. Dit jaar viert Topsy zijn 45-jarig bestaan, en tegelijk is het dertig jaar geleden dat Peter en Roos de zaak overnamen. Wat ooit begon als een klein familiebedrijf, groeide uit tot een begrip in Volendam en ver daarbuiten.

De geschiedenis van Topsy begint in 1981, wanneer Ineke Groot-Hakvoort – de moeder van Peter – een winkeltje opent aan ’t Dril. Twee jaar later verhuist de zaak naar de Zeestraat. In 1996 nemen Peter en Roos het stokje over, in een periode die voor hen persoonlijk en zakelijk allesbehalve eenvoudig is. ,,We namen het over vlak nadat mijn moeder was overleden,” vertelt Peter. ,,Het was toen nog een winkel van 90 vierkante meter. Grenen hout, een echte jaren tachtig sfeer. Alles werd nog met de hand geprijsd.”

In de jaren die volgen groeit Topsy gestaag verder. Achterpanden worden erbij getrokken, een bovenverdieping komt in gebruik, en in 2013 volgt de doorbraak naar een naastgelegen pand. Inmiddels beslaat Topsy zo’n 500 vierkante meter. ,,Eigenlijk zijn het vijf winkels onder één dak,” zegt Peter met een glimlach. ,,Als je het zo terugziet, is er heel veel gebeurd. Maar het ging stap voor stap, elke keer een stukje erbij.”

,,Eigenlijk zijn het vijf winkels onder één dak”

Lang voordat ze samen Topsy runnen, kruisen hun paden al in de modewereld. Peter en Roos leren elkaar kennen in 1989, bij het inmiddels verdwenen merk Soap Studio. Hij werkt daar als stoffeninkoper en productiemanager, zij in het atelier met patronen. ,,We komen allebei uit de confectie,” zegt Roos. ,,Dat is een groot voordeel. Je begrijpt hoe kleding wordt gemaakt, hoe collecties worden opgebouwd. Je kent de andere kant van de tafel.” Peter vult aan: ,,En uiteindelijk moet het schoorsteentje wel roken. Je hebt ook te maken met marges, betalingen, volumes. Het is niet alleen ‘een leuk winkeltje’.”

Minder merken, meer focus
Die kennis vertaalt zich vandaag in een duidelijke koers. Waar Topsy vroeger met tientallen merken werkte, is het aanbod bewust teruggebracht tot een select aantal labels, zoals Studio Anneloes, Nukus, Summum, By-Bar en Aaiko. Op de jassenafdeling voeren merken als Rino & Pelle, Reset en Giacomo de boventoon. ,,We zijn van veertig merken naar acht gegaan,” zegt Roos. ,,Dat doen we heel bewust. Als je online relevant wilt zijn, moet je focus hebben.”

Die online component is inmiddels onmisbaar. In 2017 start Topsy met een webshop, die inmiddels goed is voor bijna de helft van de omzet. ,,We kopen breed in. Merken leveren meerdere keren per seizoen en Studio Anneloes zelfs iedere week, dus er is constant vernieuwing. En online willen we met die merken gewoon in de top 10 bij Google zitten. Anders word je niet gevonden.”

Online groei, offline beleving
Dat die strategie werkt, bleek tijdens de coronaperiode. Waar veel winkels het zwaar hadden, draaide Topsy juist topjaren. ,,In het begin dachten we: dit wordt een ramp,” zegt Peter. ,,Maar onze webshop stond net goed. Die liep meteen door. Achteraf gezien waren dat financieel gezien heel goede jaren. We liepen voorop in digitalisering. Dat merk je nog steeds.” In de winkel zelf zijn die ontwikkelingen ook zichtbaar. Wat in het midden- en kleinbedrijf nog eerder uitzondering is, hoort bij Topsy inmiddels bij de standaard: op meerdere strategische plekken kunnen klanten direct bestellen via schermen.

,,Mensen willen er goed uitzien. Er wordt hier nog echt uitgegaan. Dat zie je terug in de kleding”

Toch blijft de fysieke winkel het hart van Topsy. En die winkel is onlosmakelijk verbonden met Volendam. ,,Het is een dorp van harde werkers,” zegt Peter. ,,Mensen willen er goed uitzien. Er wordt hier nog echt uitgegaan. Dat zie je terug in de kleding.” Roos: ,,En we hebben hier iets wat je online nooit kunt vervangen: persoonlijk contact.” Dat contact staat centraal. De winkel moet voelen als een huiskamer, zeggen ze. Met zitjes, koffie en tijd voor advies. ,,We pushen niet,” zegt Roos. ,,Als iemand niets koopt, is dat ook goed. Dan komen ze de volgende keer wel terug.”

Dat veel klanten dat ook daadwerkelijk doen, blijkt uit de lange relaties die zijn opgebouwd. ,,We hebben klanten die hier al sinds het begin komen,” zegt Peter. ,,En nu komen hun dochters ook.” Roos glimlacht: ,,Soms zeggen mensen dat ze mijn schoonmoeder hier nog hebben meegemaakt. Dat zegt wel iets.” Tegelijkertijd is de verandering in koopgedrag merkbaar. Klanten zijn beter geïnformeerd, vergelijken sneller en pakken hun telefoon erbij als iets niet op voorraad is. ,,Daar moet je in meebewegen,” zegt Peter. ,,Maar uiteindelijk maakt service nog altijd het verschil.” Wie bij Topsy winkelt, merkt dat ook op een andere manier: naast vertrouwde bonuscheques sparen klanten ongemerkt mee voor het planten van bomen in Afrika, via TreeNation. Een duurzame toevoeging die laat zien dat de winkel bewust blijft vernieuwen.

Samen ondernemen en vernieuwen
Ondernemen als stel is, zoals Peter het noemt, ‘topsport’. Maar het werkt, juist doordat ze hun rollen duidelijk hebben verdeeld. ,,Roos doet alles in de winkel,” zegt Peter. ,,Ik zit meer achter de schermen. Veel thuis, bezig met cijfers en techniek. Maar het werk gaat altijd door. Ook ’s avonds op de bank. Dat hoort erbij.”

Op donderdag 7 mei heropent Topsy na een korte verbouwing. Vier dagen lang wordt er geschilderd, vernieuwd en ingericht. ,,De hele winkel krijgt een opfrisbeurt,” zegt Peter. ,,Nieuwe rekken, nieuwe kleuren. De Studio Anneloes-afdeling is helemaal aangepakt.” Ook de etalages en de koffiehoek worden vernieuwd. Met een professionele machine die heerlijke cappuccino’s serveert aan klanten én wachtende partners.

,,De hele winkel krijgt een opfrisbeurt. Nieuwe rekken, nieuwe kleuren. De Studio Anneloes-afdeling is helemaal aangepakt”

Waar zijn ze het meest trots op, na al die jaren? ,,Op de naam die we hebben opgebouwd,” zegt Peter. ,,En op ons team. Met achttien collega’s is het echt een familie.” Roos: ,,En op de sfeer. Dat mensen zich hier prettig voelen.” Die waardering komt ook terug in de reacties van klanten, online en in de winkel. ,,We horen vaak dat het hier gezellig is en dat mensen goed en deskundig worden geholpen. Daar doen we het voor.” De vraag waarom Topsy nooit is uitgegroeid tot een keten, krijgen ze regelmatig. ,,We hebben die ambitie eigenlijk nooit gehad,” zegt Peter. ,,We zijn enorm gehecht aan Volendam. En eigenlijk hebben we hier qua oppervlakte al vijf winkels onder één dak. Dat is genoeg.”

En als ze de klok dertig jaar terug konden draaien? Roos hoeft niet lang na te denken: ,,We zouden het precies hetzelfde doen.” Peter knikt: ,,Geen spijt. Helemaal niet.” Voorlopig blijven ze nog even doorgaan, al is het besef er dat er ooit een eind komt. ,,We zijn 62 en 60 en op een gegeven moment zal de zaak worden overgenomen, maar helaas niet door onze kinderen. Hoe jammer we dat ook vinden,” zegt Peter. ,,Dus ja, ooit stopt het voor ons, maar Topsy gaat verder. Wanneer? Dat weten we nog niet.” Tot die tijd werken Peter, Roos en het hele team keihard om het alle klanten naar de zin te maken. Met een kop koffie, een goed gesprek en – wie weet – een nieuwe jas.

Fotogalerij

Huub Klepper strijdt tegen de weigering van zijn vergunning en voelt zich eruit gepikt

‘Ik probeerde het netjes te regelen, en nu ben ik de sjaak’

Wie braaf de regels probeert te volgen, verwacht meestal geen problemen. Voor Huub Klepper uit Edam pakte het anders uit. Nadat hij zijn bijgebouw wilde legaliseren, belandde hij in een slepend conflict met de gemeente. De aanleiding was een melding van een voormalige buurtbewoner over het bouwwerk in zijn achtertuin aan de Burgemeester Versteeghsingel.

Lees het volledige artikel in de NIVO van woensdag 6 mei.

Fotogalerij

Binnen kijken bij de Katwoudermolen op 9 en 10 mei

  

Op zaterdag 9 en zondag 10 mei 2026 openen veel molens en gemalen in Noord-Holland hun deuren voor het publiek tijdens de Nationale Molen- en Gemalendag. Bezoekers krijgen de kans om deze bijzondere waterwerken van dichtbij te bekijken én te ontdekken welke rol zij spelen in het waterbeheer, vroeger én vandaag de dag. In de regio Zaanstreek en Waterland opent Katwoudermolen haar deuren.  

De Kathammer of Katwoudermolen bemaalt het oostelijk deel van de polder Katwoude van circa 520 hectare. De naam van de molen is afgeleid van aspecten uit het landschap, KAT betekent bonkig veenland, het woord HAM staat voor uitham in de zee (Zuiderzee).

De Nationale Molen- en Gemalendag is bedoeld om aandacht te vragen voor de bijzondere molens en gemalen in onze regio en om het belang en de functie van deze objecten in het waterbeheer zichtbaar te maken voor een breed publiek.

De meeste deelnemende locaties zijn beide dagen geopend van 11.00 tot 16.00 uur, al kunnen de openingstijden per locatie verschillen. Iedereen is welkom en de toegang is gratis. Bezoekers wordt wel gevraagd er rekening mee te houden dat er bij de meeste molens en gemalen geen toiletvoorzieningen aanwezig zijn.
 
Voor meer informatie over de opening van alle molens en gemalen in Hollands Noorderkwartier bezoek www.hhnk.nl.  
 

Reddingsstation Warder opent zaterdag de deuren

  

De 25 vrijwilligers van Reddingsstation Warder staan 365 dagen per jaar klaar — zonder overheidssteun, zonder vergoeding. „Als wij er niet zouden zijn, komt er niemand”, zegt voorzitter Eelco van Lent.

Met zo’n 30 tot 35 uitrukken per jaar is het station hard nodig, maar het aantal schippers slonk van acht naar vijf. Warder zoekt dringend nieuwe vrijwilligers én donateurs. Nautische ervaring is geen vereiste: „Als je het leuk vindt op het water, leren wij je de rest.” Op zaterdag 9 mei is er een open dag vanaf 10.00 uur. Lees het verhaal van Reddingsstation Warder op pagina 8 in deze krant.

Fotogalerij

Een dansavond in Medemblik en zestig jaar later nog altijd samen

  

Op het Dijkvennenplein viel afgelopen week iets bijzonders te vieren. Fred Peerdeman en Henny Ottens vierden hun 60-jarig huwelijk. Woensdagochtend werd het trotse echtpaar in hun sfeervol versierde woning verrast met een bezoek van locoburgemeester Kees Schilder, die hen persoonlijk kwam feliciteren.

Het verhaal van Fred en Henny begon in 1963. Fred, van oorsprong Horinees, bezocht een dansavond in Medemblik waar hij Henny ontmoette. Met zijn Austin Devon, waarmee hij stad en land doorkruiste, maakte hij direct indruk. Al na die eerste avond bracht hij haar naar huis, waar al snel de eerste zoen volgde. In de weken daarna hielden ze contact via brieven en zagen ze elkaar steeds vaker.

Het werk bracht Fred uiteindelijk naar Volendam. Na een advertentie in de NIVO reageerde hij op een functie als autospuiter bij Nico Greuter, en met succes. In 1966 verruilde hij Hoorn voor Volendam en betrok hij zijn huidige woning aan het Dijkvennenplein. Tegen Henny zei hij toen: ,,Ik heb een huis, we gaan trouwen.” En zo gebeurde het. Zestig jaar later straalt het echtpaar nog altijd.

Samen hebben zij in de loop der jaren vele reizen gemaakt, zowel dichtbij als ver weg. Reizen blijft een grote passie. Een nieuwe trip naar Kroatië staat inmiddels alweer op de agenda.

Het jubileum werd recent gevierd in het Van der Valk Hotel, waar zij samen met hun twee kinderen, vier kleinkinderen en achterkleinkind, evenals familie en vrienden, genoten van een feestelijke bijeenkomst.

Henny (79) en Fred (82) hopen nog vele jaren te geven en te nemen met elkaar. Fred zal daar, naar eigen zeggen, in elk geval een biertje op drinken.
 

Verzetsheld Manus Groot krijgt plaquette op zijn werf

  

Op 4 mei werd om 11.00 uur bij Scheepswerf Groot aan de Lingerzijde 25 in Edam een plaquette onthuld ter nagedachtenis aan Manus Groot. Verschillende mensen deelden verhalen over hem en tot een uur na de onthulling was er gelegenheid om de werf, de oudste nog functionerende werf van het land, te bekijken. „Alles wat er staat, heeft Manus aangeraakt", aldus Freek Slot, de huidige eigenaar.
 

Edammer Manus Groot (1910-1996) verstopte tijdens de Tweede Wereldoorlog wapens en munitie van het verzet op zijn scheepswerf en voer met een boot vol aardappelen van Friesland naar een Amsterdams ziekenhuis. Hij zag dat als ‘gewoon doen wat hij moest doen’. Freek Slot en Karin Weel, de huidige eigenaren van de werf, herdenken Manus’ moedige acties met de onthulling van de plaquette. „Hij was een heel bescheiden man die geen eer wilde.”

Manus Groot hoorde bij de verzetsgroep Knokploeg Waterland. In het pakhuis van de scheepswerf, toen nog beheerd door zijn vader, lag een diepe put. Daar verstopten ze wapens van het verzet. De opening dekte Manus af met een zwaar aambeeld. Alleen Manus — hij was ‘immens sterk’, aldus Freek Slot — kreeg het blok omhoog. Zo bleven de spullen goed verborgen voor de Duitsers. Naast de werf zat de winkel van zijn ouders, waar zij onder meer schildersartikelen verkochten. In lege blikken die bedoeld waren om verf te mengen, stopten verzetsleden handgranaten, geweren en munitie. De blikken dichtten ze met pek, waardoor ze er niet afwijkend uitzagen. Zo konden ze door de hele regio naar diverse knokploegen worden vervoerd.

En daar bleef het niet bij. Tijdens de hongerwinter van 1944 en 1945 kampten ziekenhuizen in de hoofdstad met voedseltekorten. Volendamse vissers maakten de gevaarlijke tocht van Friesland naar het Onze-Lieve-Vrouwe Gasthuis in Amsterdam met schepen vol aardappelen. Toen Manus hiervan hoorde, stapte hij aan boord van zijn in 1932 zelfgebouwde zeilschip om hetzelfde te doen. Op de terugweg dreigden de Duitsers het schip — de Oké — in beslag te nemen, dus liet Manus het zinken. Het zeilschip werd later opgedoken en staat vandaag de dag nog op de werf.

Manus Groot was de vierde generatie in zijn familie die de scheepswerf runde. Hij kreeg zelf geen kinderen. Toen hij in de jaren zeventig de pensioenleeftijd bereikte, kwamen de vader van Freek Slot en zijn compagnon achter de knoppen te zitten. Sinds 2016 zijn het Freek (59) en zijn vrouw Karin die aan het hoofd staan van de werf, die nog altijd de naam Groot draagt. „Mijn vader en ik waren zijn familie”, zegt Freek. „Of eigenlijk: de wereld was zijn familie.”

Alle jonge Edammers waren welkom om bij hem over de vloer te komen en Manus nam ze onder zijn hoede. Freeks vader behoorde tot ‘zijn jongens’ en werkte in de weekenden bij hem. Ook Freek was er als jongen altijd te vinden. Ze leerden veel van hem. „Het was een zeer belezen man. Hij wist alles te vertellen, hij verkocht nooit onzin.” Manus leerde hen ‘leven met de elementen’. Hij groeide op op het water en wist alles af te lezen aan de maan, de stand van de sterren en de wind. „Daardoor heb ik geen weerbericht nodig om te weten of het gaat regenen of koud wordt”, zegt Freek. Hij heeft warme herinneringen aan die tijd en aan Manus. „Hij had een kastje met één deur waar taaitaai lag voor de kinderen. En als we de boot opgingen, kregen we Koetjesrepen.”

‘Ontelbare keren’ voeren de twee naar Friesland. Ze leefden praktisch. ‘Jongen, je moet goed eten’, zei Manus dan tegen Freek. „Ik kreeg dikke boterhammen met roggebrood, kaas en spek.”

Wandelen deden ze ook veel. Als jongetje had Freek weleens moeite om Manus’ grote stappen bij te houden. De man die een lengte van zo’n twee meter bereikte en schoenen van maat 48 droeg, deed zijn achternaam eer aan. Freek herinnert zich dat hij een roer van zo’n tweehonderd kilogram in zijn eentje van een schip wist te hijsen. En dat hij in zijn eentje een aambeeld kon verplaatsen. „Dat lukt niet eens met z’n tweeën.”

‘Vertel eens over de oorlog’, vroeg Freek — toen tien jaar oud — voor het slapen gaan als ze ’s nachts op het IJsselmeer dobberden. Dan kwamen de verhalen, ‘zonder schroom, maar ook zonder op te scheppen’. „Het waren feiten waar niet omheen te draaien was, daar maakte hij geen poppenkast van. Hij was onvoorstelbaar eerlijk.” Zo luisterde Freek naar Manus’ verslagen over die ijskoude hongerwinter. In die maanden maakte Manus kachels voor Edammers die niets meer hadden. Dat deed hij met de partij ijzer die hij voor het uitbreken van de oorlog had gekocht, met het plan om een zeilschip met twee tien meter lange masten te bouwen. Dat kwam er niet van. „Zij die geen geld hadden, kregen de kachel voor niets. Zo was hij.”

Niet alleen in tijden van oorlog handelde Manus onbaatzuchtig. Dit blijkt uit de anekdote over een stel dat zonder slaapplaats kwam te zitten. Manus liet ze in zijn bed slapen — ‘dat was niet eens een vraag’ — en lag zelf in de stoel of op zijn boot. „Zijn zorgzaamheid maakte hem bijzonder.”

Freek en Karin willen de daden van Manus eren en herdenken met de plaquette. Het is een kopie van de ‘Legitimiteitskaart voor vrijheidsstrijders’, waarmee Manus zich identificeerde als deelnemer aan het verzet. „De jaren zijn om voordat je het weet. Het is tijd om de belangrijke dingen te delen, Manus hoort daar ook bij.” Freek en Karin vinden het belangrijk dat er nu nog mensen zijn die over Manus — iedereen in Edam noemde hem Ome Manus — kunnen vertellen.

„We willen laten zien wat hij voor de medemens betekende en aan kinderen laten zien dat iedereen gelijk is en er mag zijn. Want dat gold voor hem.” „Als de jonge generatie meevoelt, leren ze de vrijheid waarderen”, zegt Freek. Hij wil daaraan bijdragen door stil te staan bij hen die bijdroegen aan het verzet en de vrijheid.

 

Tekst: Karin Weel | Foto’s: Egbert Snijder

Fotogalerij

Edam en Volendam staan stil bij 4 mei

In Edam en Volendam is maandag 4 mei op meerdere plekken stilgestaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en andere oorlogssituaties. De herdenkingen trokken veel belangstellenden en verliepen volgens het vertrouwde programma, met toespraken, muziek en bijdragen van jongeren.

In Volendam begon de bijeenkomst in de vroege avond in de Mariakerk. Leerlingen van groep 8 van De Blokwhere droegen gedichten voor en het koor Forever Young zong enkele liederen. Burgemeester Rick Beukers hield een toespraak. Aansluitend vertrok de stille tocht richting het monument op het Pellersplein, voorafgegaan door het Tamboerkorps. Daar vond om 19.00 uur de krans- en bloemlegging plaats, gevolgd door de Last Post en twee minuten stilte. De herdenking werd afgesloten met het Wilhelmus, gespeeld door Fanfarekorps Volendam en gezongen door Forever Young.

In Edam begon het programma rond 18.20 uur bij het Joods monument aan het Oorgat. Daar werden onder meer de namen van weggevoerde en vermoorde Joodse inwoners uit Edam voorgelezen. Leerlingen van basisschool De Trimaran leverden een belangrijke bijdrage aan de plechtigheid, onder meer door het leggen van stenen en het doorgeven van de vrijheidsfakkel.

Via een stille tocht verplaatsten de aanwezigen zich naar het Egbert Snijder Monument, waar burgemeester Beukers samen met leerlingen een krans legde. Na de twee minuten stilte en de Last Post ging de tocht verder naar de Algemene Begraafplaats, waar bloemstukken werden gelegd bij de oorlogsgraven.

De herdenking in Edam werd afgesloten met een bijeenkomst in de Grote Kerk, waar onder meer gedichten, muziek en toespraken onderdeel waren van het programma. Om 20.00 uur werd ook daar, gelijktijdig met de rest van Nederland, twee minuten stilte gehouden.

Fotogalerij